Shloka 66
Bhaṇḍāsurāhaṅkāra
The Mustering of the Daitya Forces and the Roar of War
Devanagari script
हतावशिष्टा दैत्यास्तु शक्तिबाणैः खिलीकृताः / पलायिता रणक्षोण्याः शून्यकं पुरमाश्रयन्
Transliteration
hatāvaśiṣṭā daityāstu śaktibāṇaiḥ khilīkṛtāḥ / palāyitā raṇakṣoṇyāḥ śūnyakaṃ puramāśrayan
Translation
ശേഷിച്ച ദൈത്യരും ശക്തിബാണങ്ങളാൽ ചിതറിക്കളയപ്പെട്ടു; അവർ യുദ്ധഭൂമിയിൽ നിന്ന് ഓടി, ശൂന്യമായ നഗരത്തിൽ അഭയം തേടി.
Word by Word
हत-अवशिष्टाःthe remaining (after being) slain / the survivors
हत-अवशिष्टाः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeAdjective
Rootहत (कृदन्त; हन् धातु) + अवशिष्ट (कृदन्त; शिष् धातु)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; समासः—कर्मधारयः (हताश्च अवशिष्टाश्च/हताः अवशिष्टाः = slain and remaining/survivors) विशेषण (दैत्याः)
दैत्याःDaityas (demons)
दैत्याः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootदैत्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन
तुbut
तु:
सम्बन्ध (Particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; विरोध/अवधानसूचक (particle)
शक्ति-बाणैःwith spears and arrows
शक्ति-बाणैः:
करणम् (Karana/Instrument)
TypeNoun
Rootशक्ति + बाण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन; समासः—द्वन्द्वः (शक्तयश्च बाणाश्च)
खिली-कृताःwere devastated/laid waste
खिली-कृताः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeAdjective
Rootखिली (अव्यय/प्रातिपदिक) + कृ (धातु) → कृत (कृदन्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; भूतकृदन्त (PPP) of causative/compound verb ‘खिली-कृ’ (to make desolate/ruined)
पलायिताःfled
पलायिताः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeAdjective
Rootपलाय (धातु) → पलायित (कृदन्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; भूतकृदन्त (PPP)
रण-क्षोण्याःfrom the battlefield ground
रण-क्षोण्याः:
अपादानम् (Apadana/Source)
TypeNoun
Rootरण + क्षोणी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (रणस्य क्षोणी = battlefield-ground)
शून्यकम्empty
शून्यकम्:
कर्मणि विशेषणम् (Qualifier of Object)
TypeAdjective
Rootशून्यक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; विशेषण (पुरम्)
पुरम्city
पुरम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootपुर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
आश्रयन्took refuge in
आश्रयन्:
क्रिया (Kriyā/Verb)
TypeVerb
Rootआ-श्रि (धातु)
Formलङ् (Imperfect/Past), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन; रूपम्: आश्रयन् (= आश्रयन्/आश्रयन्)