Shloka 108
Ābhūta-saṃplava & Loka-vibhāga
Dissolution Threshold and the Fourteen Abodes
Devanagari script
संख्येयं चाप्यसंख्येयं सततं चापि तान्त्रिकम् / संख्येयं संख्यया दृष्टमपरार्द्धाद्विभाष्यते
Transliteration
saṃkhyeyaṃ cāpyasaṃkhyeyaṃ satataṃ cāpi tāntrikam / saṃkhyeyaṃ saṃkhyayā dṛṣṭamaparārddhādvibhāṣyate
Translation
സംഖ്യേയവും അസംഖ്യേയവും, കൂടാതെ താന്ത്രികപരമ്പരയിൽ നിരന്തരം നിലനില്ക്കുന്നതും; സംഖ്യേയം സംഖ്യയാൽ ഗ്രഹിക്കപ്പെട്ട് ‘അപരാർദ്ധ’ത്തിന് അപ്പുറം വിശദീകരിക്കപ്പെടുന്നു.
Word by Word
संख्येयम्countable
संख्येयम्:
विधेय/विशेषण (Predicate/Qualifier)
TypeAdjective
Rootसम् + ख्या (धातु)
Formकृदन्त; यत्-प्रत्यय (gerundive/future passive participle: 'to be counted'); नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया; एकवचन; विशेषण
चand
च:
समुच्चय (connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction)
अपिalso
अपि:
निपात (particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (also/even)
असंख्येयम्uncountable
असंख्येयम्:
विधेय/विशेषण (Predicate/Qualifier)
TypeAdjective
Rootअ + संख्येय (प्रातिपदिक)
Formकृदन्त-आधारित विशेषण; नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया; एकवचन; नञ्-समास/निषेध-पूर्वक (negated: 'uncountable')
सततम्continuous; constantly
सततम्:
क्रियाविशेषण (Adverbial qualifier)
TypeAdjective
Rootसतत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया; एकवचन; विशेषण/क्रियाविशेषणवत् (often adverbial: 'constantly')
चand
च:
समुच्चय (connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय
अपिalso
अपि:
निपात (particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; निपात
तान्त्रिकम्tāntric; pertaining to a system/tantra
तान्त्रिकम्:
विधेय/विशेषण (Predicate/Qualifier)
TypeAdjective
Rootतान्त्रिक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया; एकवचन; विशेषण
संख्येयम्the countable (category)
संख्येयम्:
कर्म/विषय (Object/topic)
TypeAdjective
Rootसम् + ख्या (धातु)
Formकृदन्त; यत्-प्रत्यय; नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया; एकवचन
संख्ययाby number; by counting
संख्यया:
करण (Karaṇa/Instrument)
TypeNoun
Rootसंख्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; तृतीया (3rd/Instrumental); एकवचन
दृष्टम्seen; observed
दृष्टम्:
विधेय-विशेषण (Predicate adjective)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formकृदन्त; क्त (past passive participle); नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया; एकवचन
अपरार्द्धात्from below parārdha; from the non-parārdha range
अपरार्द्धात्:
अपादान (Apādāna/Ablative)
TypeNoun
Rootअ + परार्द्ध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; पञ्चमी (5th/Ablative); एकवचन; नञ्-पूर्वक (from 'not-parārdha', i.e., from below parārdha)
विभाष्यतेis explained; is stated
विभाष्यते:
क्रिया (Verb/Action)
TypeVerb
Rootवि + भाष् (धातु)
Formलट्-लकार (Present); प्रथमपुरुष; एकवचन; आत्मनेपद; उपसर्ग: वि-; कर्मणि-प्रयोग (passive sense: 'is spoken/expounded')