Shloka 25
Daṇḍanāthāviniryāṇa
The Departure/March of Daṇḍanāthā
Devanagari script
प्रचेलुः शक्तयः श्यामा हर्षयन्त्यो जगज्जनान् / मयूरवाहनाः काश्चित्कतिचिद्धंसवाहनाः
Transliteration
praceluḥ śaktayaḥ śyāmā harṣayantyo jagajjanān / mayūravāhanāḥ kāścitkaticiddhaṃsavāhanāḥ
Translation
ശ്യാമവർണ്ണ ശക്തികൾ ലോകജനങ്ങളെ ആനന്ദിപ്പിച്ചുകൊണ്ട് മുന്നോട്ട് നീങ്ങി; ചിലർ മയൂരവാഹനരും ചിലർ ഹംസവാഹനരുമായിരുന്നു.
Word by Word
प्रचेलुःthey moved forth / proceeded
प्रचेलुः:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र√चल् (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन (plural)
शक्तयःpowers / energies
शक्तयः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootशक्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (feminine), प्रथमा (Nominative 1st), बहुवचन (plural)
श्यामाःdark-complexioned
श्यामाः:
Karta-anvaya (कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootश्याम (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (feminine), प्रथमा (Nominative 1st), बहुवचन (plural); विशेषण (qualifier) of शक्तयः
हर्षयन्त्यःcausing delight / gladdening
हर्षयन्त्यः:
Karta-anvaya (कर्तृभावे)
TypeVerb
Rootहर्षयत् (कृदन्त; √हृष् + णिच्) (प्रातिपदिक)
Formवर्तमानकालिक शतृ-प्रत्ययान्त (present active participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; परस्मैपदी अर्थे
जगत्-जनान्the people of the world
जगत्-जनान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootजगत् (प्रातिपदिक) + जन (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुषसमास (षष्ठी-तत्पुरुष: जगतः जनाः), पुंलिङ्ग, द्वितीया (Accusative 2nd), बहुवचन
मयूर-वाहनाःhaving peacocks as mounts
मयूर-वाहनाः:
Karta-anvaya (कर्तृविशेषण)
TypeNoun
Rootमयूर (प्रातिपदिक) + वाहन (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुषसमास (षष्ठी-तत्पुरुष: मयूरस्य वाहनम्), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; शक्तयः इत्यस्य विशेषणवत्
काश्चित्some (of them)
काश्चित्:
Karta-anvaya (कर्तृविशेषण)
TypeNoun
Rootक (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम (pronoun), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; अनिश्चित-विशेषण (indefinite: ‘some’)
कतिचित्some / several
कतिचित्:
Karta-anvaya (कर्तृविशेषण)
TypeNoun
Rootकति (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम (pronoun), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; परिमाणवाचक-अनिश्चित (some/several)
हंस-वाहनाःhaving swans as mounts
हंस-वाहनाः:
Karta-anvaya (कर्तृविशेषण)
TypeNoun
Rootहंस (प्रातिपदिक) + वाहन (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुषसमास (षष्ठी-तत्पुरुष: हंसस्य वाहनम्), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; शक्तयः इत्यस्य विशेषणवत्