Shloka 24
Lalitopākhyāna: Devagaṇa-samāgamaḥ and Śrīnagaryāḥ Nirmāṇam
Assembly of Devas; Construction and Splendor of the Divine City
Devanagari script
सापि तं वीक्ष्य तन्वङ्गो मूर्तिंमन्तमिव स्मरम् / मदनाविष्टसर्वाङ्गी स्वात्मरूपममन्यत / अन्योन्यालोकनासक्तौ तावृभौ मदनातुरौ
Transliteration
sāpi taṃ vīkṣya tanvaṅgo mūrtiṃmantamiva smaram / madanāviṣṭasarvāṅgī svātmarūpamamanyata / anyonyālokanāsaktau tāvṛbhau madanāturau
Translation
അവളും അവനെ കണ്ടപ്പോൾ—മൂർത്തിമാനായ സ്മരനെപ്പോലെ—മദനാവേശം മുഴുവൻ ശരീരത്തെയും പിടിച്ചെടുത്തു; അവനെ തന്നെ തന്റെ സ്വരൂപമെന്നു കരുതി. ഇരുവരും പരസ്പരദർശനത്തിൽ ആസക്തരായി കാമാതുരരായി നിന്നു.
Word by Word
साshe
सा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; सर्वनाम (pronoun)
अपिalso
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootapi (अव्यय)
Formनिपात (particle), समुच्चय/अपि-अर्थ
तम्him
तम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roottad (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; सर्वनाम
वीक्ष्यhaving seen
वीक्ष्य:
Kriya-visheṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Root√īkṣ (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभाव; ‘having seen’
तनु-अङ्गःslender-limbed
तनु-अङ्गः:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Roottanu (प्रातिपदिक) + aṅga (प्रातिपदिक)
Formबहुव्रीहि-समास; पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषण
मूर्तिमन्तम्embodied
मूर्तिमन्तम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootmūrtimat (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषण
इवas if
इव:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootiva (अव्यय)
Formउपमा-निपात (comparative particle)
स्मरम्Cupid (Smara)
स्मरम्:
Upamāna (उपमान)
TypeNoun
Rootsmara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
मदन-आविष्ट-सर्व-अङ्गीwith all limbs possessed by passion
मदन-आविष्ट-सर्व-अङ्गी:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootmadana (प्रातिपदिक) + āviṣṭa (कृदन्त, √viś/√ā-viś) + sarva (प्रातिपदिक) + aṅgī (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (मदनेन आविष्टा; सर्वाणि अङ्गानि यस्याः/यस्य); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषण
स्व-आत्म-रूपम्her own true form
स्व-आत्म-रूपम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootsva (प्रातिपदिक) + ātman (प्रातिपदिक) + rūpa (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
अमन्यतshe thought/considered
अमन्यत:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√man (धातु)
Formलङ् (Imperfect/past), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
अन्योन्य-आलोकन-आसक्तौboth attached to gazing at each other
अन्योन्य-आलोकन-आसक्तौ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootanyonya (प्रातिपदिक) + ālokana (प्रातिपदिक) + āsakta (कृदन्त, √sañj/√asaj)
Formतत्पुरुष-समास; पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), द्विवचन; विशेषण (युगल-विषयक)
तौthose two
तौ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), द्विवचन; सर्वनाम
उभौboth
उभौ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootubha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), द्विवचन; सर्वनाम-विशेष (both)
मदन-आतुरौdistressed by love
मदन-आतुरौ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootmadana (प्रातिपदिक) + ātura (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (मदनेन आतुरौ); पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), द्विवचन; विशेषण