Shloka 23
ललिताप्रादुर्भाव-स्तुति
Lalita’s Cosmic Praise and Body–Cosmos Correspondences
Devanagari script
यत्रोदेति जगत्कृत्स्नं यत्र तिष्ठति निर्भरम् / यत्रान्तमेति काले तु तस्यै देव्यै नमोनमः
Transliteration
yatrodeti jagatkṛtsnaṃ yatra tiṣṭhati nirbharam / yatrāntameti kāle tu tasyai devyai namonamaḥ
Translation
അവളിൽ തന്നെയാണ് സമസ്ത ജഗത്ത് ഉദിക്കുന്നത്; അവളിൽ ആശ്രയിച്ച് നിലകൊള്ളുന്നു; കാലാന്ത്യത്തിൽ അവളിൽ തന്നെയായി ലയിക്കുന്നു—ആ ദേവിക്ക് വീണ്ടും വീണ്ടും നമസ്കാരം।
Word by Word
यत्रwherein/where
यत्र:
अधिकरण (अधिकरणम्)
TypeIndeclinable
Rootयत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक सम्बन्धसूचक (relative locative adverb)
उदेतिarises
उदेति:
क्रिया (आख्यात)
TypeVerb
Rootउद्√इ (धातु)
Formलट् (वर्तमान), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
जगत्-कृत्स्नम्the entire world
जगत्-कृत्स्नम्:
कर्ता (कर्ता)
TypeNoun
Rootजगत् (प्रातिपदिक) + कृत्स्न (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; ‘कृत्स्नं जगत्’ = whole universe
यत्रwhere
यत्र:
अधिकरण (अधिकरणम्)
TypeIndeclinable
Rootयत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक
तिष्ठतिstands/abides
तिष्ठति:
क्रिया (आख्यात)
TypeVerb
Rootस्था (धातु)
Formलट् (वर्तमान), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
निर्भरम्fully/entirely (dependent/contained)
निर्भरम्:
विशेषण (विशेष्य=जगत्)
TypeAdjective
Rootनिर्भर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; विशेषण
यत्रwhere
यत्र:
अधिकरण (अधिकरणम्)
TypeIndeclinable
Rootयत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक
अन्तम्end
अन्तम्:
कर्म (कर्म)
TypeNoun
Rootअन्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन
एतिgoes/attains
एति:
क्रिया (आख्यात)
TypeVerb
Rootइ (धातु)
Formलट् (वर्तमान), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
कालेin time (at the time)
काले:
अधिकरण (कालाधिकरणम्)
TypeNoun
Rootकाल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन
तुindeed/but
तु:
निपात
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; निपात
तस्यैto her
तस्यै:
सम्प्रदान (सम्प्रदानम्)
TypeNoun
Rootतद् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, चतुर्थी (4th/सम्प्रदान), एकवचन; सर्वनाम
देव्यैto the goddess
देव्यै:
सम्प्रदान (सम्प्रदानम्)
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, चतुर्थी (4th/सम्प्रदान), एकवचन
नमःsalutation
नमः:
सम्बोधन/प्रयोग (नमस्कार-प्रयोग)
TypeIndeclinable
Rootनमस् (प्रातिपदिक)
Formअव्यय; नमस्कारार्थक निपात
नमःsalutation (again)
नमः:
सम्बोधन/प्रयोग (नमस्कार-प्रयोग)
TypeIndeclinable
Rootनमस् (प्रातिपदिक)
Formअव्यय; पुनरुक्ति