Shloka 71
Bhaṇḍāsuraprādurbhāva
Rise and Consecration of Bhaṇḍāsura
Devanagari script
जगदुज्जीवनकरीं ब्रह्मविष्णुशिवात्मिकाम् / सौन्दर्यसारसीमां तामानन्दरससागराम्
Transliteration
jagadujjīvanakarīṃ brahmaviṣṇuśivātmikām / saundaryasārasīmāṃ tāmānandarasasāgarām
Translation
അവൾ ജഗത്തിനെ ജീവിപ്പിക്കുന്നവൾ, ബ്രഹ്മ-വിഷ്ണു-ശിവാത്മിക; സൗന്ദര്യസാരത്തിന്റെ പരമപരിധിയും ആനന്ദരസത്തിന്റെ സമുദ്രവും ആയിരുന്നു।
Word by Word
जगत्of the world
जगत्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootजगत् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/सम्बन्ध), एकवचन (समासाङ्ग)
उज्जीवनrevival, enlivening
उज्जीवन:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootउत्+जीव (धातु) → उज्जीवन (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/सम्बन्ध), एकवचन (समासाङ्ग); भाववाचक-नाम (reviving/life-giving)
करीम्who causes (enlivening)
करीम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootकरिन्/करी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; तत्पुरुष-समास (जगदुज्जीवनं करोति या)
ब्रह्मBrahmā
ब्रह्म:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/सम्बन्ध), एकवचन (समासाङ्ग)
विष्णुViṣṇu
विष्णु:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootविष्णु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/सम्बन्ध), एकवचन (समासाङ्ग)
शिवŚiva
शिव:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootशिव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/सम्बन्ध), एकवचन (समासाङ्ग)
आत्मिकाम्whose essence is (Brahmā, Viṣṇu, Śiva)
आत्मिकाम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootआत्मिक (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; तत्पुरुष-समास (ब्रह्मविष्णुशिव-आत्मिका = तेषां स्वरूपा)
सौन्दर्यof beauty
सौन्दर्य:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootसौन्दर्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/सम्बन्ध), एकवचन (समासाङ्ग)
सारessence
सार:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootसार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/सम्बन्ध), एकवचन (समासाङ्ग)
सीमाम्limit/boundary (i.e., pinnacle)
सीमाम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootसीमा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; तत्पुरुष-समास (सौन्दर्यसारस्य सीमा)
ताम्her
ताम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; सर्वनाम
आनन्दbliss
आनन्द:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootआनन्द (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/सम्बन्ध), एकवचन (समासाङ्ग)
रसessence/nectar
रस:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootरस (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/सम्बन्ध), एकवचन (समासाङ्ग)
सागराम्ocean (of bliss-nectar)
सागराम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootसागर (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; तत्पुरुष-समास (आनन्दरसोऽस्याः सागर इव)