Shloka 43
Amṛta-Manthana and Lalitā’s Mohinī Intervention
Amṛtamanthana-Prasaṅga
Devanagari script
वाहनादवरुह्येशः पार्वत्या सहितः स्थितम् / तं दृष्ट्वा शीघ्रमागत्य संपूज्यार्घ्यादितो मुदा
Transliteration
vāhanādavaruhyeśaḥ pārvatyā sahitaḥ sthitam / taṃ dṛṣṭvā śīghramāgatya saṃpūjyārghyādito mudā
Translation
ഈശ്വരൻ പാർവതിയോടുകൂടെ വാഹനത്തിൽ നിന്ന് ഇറങ്ങി അവിടെ നിലകൊണ്ടു. അവനെ കണ്ട ഉടൻ അവൻ വേഗത്തിൽ വന്ന് സന്തോഷത്തോടെ അർഘ്യാദികൾ അർപ്പിച്ച് വിധിപൂർവ്വം പൂജിച്ചു.
Word by Word
वाहनात्from the vehicle
वाहनात्:
अपादान (Apādāna/source)
TypeNoun
Rootवाहन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), पञ्चमी-विभक्ति (Ablative/5th), एकवचन (Singular)
अवरुह्यhaving descended
अवरुह्य:
क्रियाविशेषण (Kriyā-viśeṣaṇa/adverbial)
TypeVerb
Rootअव√रुह् (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (Gerund/Absolutive), ‘having descended’
ईशःthe Lord (Śiva)
ईशः:
कर्ता (Kartā/subject)
TypeNoun
Rootईश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
पार्वत्याwith Pārvatī
पार्वत्या:
सहकारक (Saha/association)
TypeNoun
Rootपार्वती (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन (Singular)
सहितःaccompanied
सहितः:
कर्ता (Kartā/subject)
TypeAdjective
Rootसहित (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular); विशेषण (adjective) of ईशः
स्थितम्standing (there)
स्थितम्:
क्रियाविशेषण (Kriyā-viśeṣaṇa/adverbial)
TypeVerb
Root√स्था (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (Past passive participle), नपुंसकलिङ्ग (Neuter), प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom/Acc), एकवचन (Singular); here used adverbially = ‘standing/remaining’
तम्him
तम्:
कर्म (Karma/object)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular)
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
क्रियाविशेषण (Kriyā-viśeṣaṇa/adverbial)
TypeVerb
Root√दृश् (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (Gerund/Absolutive), ‘having seen’
शीघ्रम्quickly
शीघ्रम्:
क्रियाविशेषण (Kriyā-viśeṣaṇa/adverbial)
TypeIndeclinable
Rootशीघ्र (प्रातिपदिक)
Formअव्यय (indeclinable adverb)
आगत्यhaving come
आगत्य:
क्रियाविशेषण (Kriyā-viśeṣaṇa/adverbial)
TypeVerb
Rootआ√गम् (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (Gerund/Absolutive), ‘having come’
सम्पूज्यhaving worshipped
सम्पूज्य:
क्रियाविशेषण (Kriyā-viśeṣaṇa/adverbial)
TypeVerb
Rootसम्+√पूज् (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (Gerund/Absolutive), ‘having duly worshipped’
अर्घ्यादितःstarting with arghya (offering) etc.
अर्घ्यादितः:
क्रियाविशेषण (Kriyā-viśeṣaṇa/adverbial)
TypeIndeclinable
Rootअर्घ्य + आदि (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव-समास (adverbial compound), पञ्चमी-अर्थे अव्यय (indeclinable) = ‘beginning with arghya’
मुदाwith joy
मुदा:
करण (Karaṇa/instrument; manner)
TypeNoun
Rootमुद्/मुदा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन (Singular)