Shloka 47
Mānasasṛṣṭi-varṇana (Account of Mind-born Creation) | मानससृष्टिवर्णनम्
Devanagari script
स्वायंभूव सुतायां तु प्रसूत्यां लोकमातरः / तस्यां कन्याश्चतुर्विंशद्दक्षस्त्वजनयत्प्रभुः
Transliteration
svāyaṃbhūva sutāyāṃ tu prasūtyāṃ lokamātaraḥ / tasyāṃ kanyāścaturviṃśaddakṣastvajanayatprabhuḥ
Translation
സ്വായംഭുവന്റെ പുത്രിയായ പ്രസൂതിയിൽ ലോകമാതാക്കൾ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു. അതേ പ്രസൂതിയിൽ പ്രഭു ദക്ഷൻ ഇരുപത്തിനാലു പുത്രിമാരെ ജനിപ്പിച്ചു.
Word by Word
svāyaṃbhūvaof Svāyaṃbhuva
svāyaṃbhūva:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive relation)
TypeAdjective
Rootsvāyaṃbhūva (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (Genitive/6th), एकवचन (Singular), पुल्लिङ्ग (Masculine); ‘of Svāyaṃbhuva (Manu)’—sambandha to sutāyām
sutāyāmin (his) daughter
sutāyām:
Adhikarana (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootsutā (प्रातिपदिक)
Formसप्तमी (Locative/7th), एकवचन (Singular), स्त्रीलिङ्ग (Feminine)
tuindeed
tu:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
Formविरोध/अन्वयबोधक अव्यय (particle)
prasūtyāmin Prasūti
prasūtyām:
Adhikarana (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootprasūti (प्रातिपदिक)
Formसप्तमी (Locative/7th), एकवचन (Singular), स्त्रीलिङ्ग (Feminine)
lokamātaraḥmothers of the worlds
lokamātaraḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootloka (प्रातिपदिक) + mātṛ (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (determinative): loka-mātaraḥ ‘mothers of the worlds’; प्रथमा (Nominative/1st), बहुवचन (Plural), स्त्रीलिङ्ग (Feminine)
tasyāmin her
tasyām:
Adhikarana (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसप्तमी (Locative/7th), एकवचन (Singular), स्त्रीलिङ्ग (Feminine); सर्वनाम
kanyāḥdaughters
kanyāḥ:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootkanyā (प्रातिपदिक)
Formप्रथमा (Nominative/1st), बहुवचन (Plural), स्त्रीलिङ्ग (Feminine)
caturviṃśattwenty-four
caturviṃśat:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootcatur-viṃśati (संख्या-प्रातिपदिक)
Formद्विगु-समास (numerical compound): catur + viṃśati = 24; संख्याविशेषण, अव्ययवत् प्रयोगः; kanyāḥ इति विशेष्येण संबद्धम्
dakṣaḥDakṣa
dakṣaḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootdakṣa (प्रातिपदिक)
Formप्रथमा (Nominative/1st), एकवचन (Singular), पुल्लिङ्ग (Masculine)
tuindeed
tu:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
Formअन्वयबोधक अव्यय (particle)
ajanayatbegot/produced
ajanayat:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootjan (धातु)
Formलङ् (Imperfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular); णिच् (causative) अर्थः ‘caused to be born/begot’
prabhuḥthe lord
prabhuḥ:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeNoun
Rootprabhu (प्रातिपदिक)
Formप्रथमा (Nominative/1st), एकवचन (Singular), पुल्लिङ्ग (Masculine); dakṣaḥ इति विशेषणम्