Previous Verse
Next Verse

Shloka 46

Mānasasṛṣṭi-varṇana (Account of Mind-born Creation) | मानससृष्टिवर्णनम्

अजिताश्चैव शुक्राश्च द्वौ गणौ ब्रह्मणः स्मृतौ / यामाः पूर्वं परिक्रान्ता येषां संज्ञा दिवौकसः

ajitāścaiva śukrāśca dvau gaṇau brahmaṇaḥ smṛtau / yāmāḥ pūrvaṃ parikrāntā yeṣāṃ saṃjñā divaukasaḥ

അജിതരും ശുക്രരും—ബ്രഹ്മാവിന്റെ രണ്ടു ഗണങ്ങളായി സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു. മുമ്പേ പരിക്രമിച്ച യാമന്മാർ ‘ദിവൗകസ’ എന്ന നാമത്തിൽ അറിയപ്പെട്ടു.

ajitāḥAjitas
ajitāḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootajita (प्रातिपदिक)
Formप्रथमा (Nominative/1st), बहुवचन (Plural), पुल्लिङ्ग (Masculine)
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
evaindeed
eva:
Sambandha (सम्बन्ध/emphasis)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
Formअवधारणार्थक अव्यय (emphatic particle)
śukrāḥŚukras
śukrāḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootśukra (प्रातिपदिक)
Formप्रथमा (Nominative/1st), बहुवचन (Plural), पुल्लिङ्ग (Masculine)
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
dvautwo
dvau:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootdvi (संख्या-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा (Nominative/1st), द्विवचन (Dual), पुल्लिङ्ग (Masculine); संख्याविशेषण—gaṇau
gaṇaugroups
gaṇau:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootgaṇa (प्रातिपदिक)
Formप्रथमा (Nominative/1st), द्विवचन (Dual), पुल्लिङ्ग (Masculine)
brahmaṇaḥof Brahmā/Brahman
brahmaṇaḥ:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive relation)
TypeNoun
Rootbrahman (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (Genitive/6th), एकवचन (Singular), नपुंसकलिङ्ग (Neuter)
smṛtauare remembered (as)
smṛtau:
Kriya (क्रिया/Predicative participle)
TypeVerb
Rootsmṛ (धातु)
Formकृदन्त—क्त (past passive participle), प्रथमा (Nom.), द्विवचन (Dual), पुल्लिङ्ग (Masculine); gaṇau इति विशेष्ये
yāmāḥYāmās
yāmāḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootyāma (प्रातिपदिक)
Formप्रथमा (Nominative/1st), बहुवचन (Plural), पुल्लिङ्ग (Masculine)
pūrvamformerly/previously
pūrvam:
Kala (काल/Temporal)
TypeIndeclinable
Rootpūrva (प्रातिपदिक/अव्ययवत्)
Formकालवाचक अव्यय (adverb of time)
parikrāntāḥhaving traversed/encircled
parikrāntāḥ:
Kriya (क्रिया/Predicative participle)
TypeVerb
Rootpari-kram (धातु)
Formकृदन्त—क्त (past passive participle), प्रथमा (Nom.), बहुवचन (Plural), पुल्लिङ्ग (Masculine); अर्थः ‘having gone around/encircled’
yeṣāmof whom
yeṣām:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive relation)
TypeNoun
Rootyad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (Genitive/6th), बहुवचन (Plural), पुल्लिङ्ग (Masculine/Neuter); सम्बन्धे
saṃjñāname/designation
saṃjñā:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootsaṃjñā (प्रातिपदिक)
Formप्रथमा (Nominative/1st), एकवचन (Singular), स्त्रीलिङ्ग (Feminine)
divaukasaḥheaven-dwellers (celestials)
divaukasaḥ:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeNoun
Rootdiv + okas (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (determinative): divi okasaḥ ‘dwelling in heaven’; प्रथमा (Nominative/1st), बहुवचन (Plural), पुल्लिङ्ग (Masculine); saṃjñā इति विशेष्येण संबद्धम्