Previous Verse
Next Verse

Shloka 43

Mānasasṛṣṭi-varṇana (Account of Mind-born Creation) | मानससृष्टिवर्णनम्

रुचेः प्रजापतेश्चैव आकूतिं प्रत्य पादयत् / आकूत्यां मिथुनं जज्ञे मानसस्य रुचेः शुभम्

ruceḥ prajāpateścaiva ākūtiṃ pratya pādayat / ākūtyāṃ mithunaṃ jajñe mānasasya ruceḥ śubham

പ്രജാപതി രുചി ആകൂതിയെ സ്വീകരിച്ചു. ആകൂതിയിൽ രുചിയുടെ മാനസസങ്കൽപ്പത്തിൽ നിന്ന് ഒരു ശുഭ ദ്വയം ജനിച്ചു.

ruceḥof Ruci
ruceḥ:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive relation)
TypeNoun
Rootruci (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (Genitive/6th), एकवचन (Singular), स्त्रीलिङ्ग (Feminine)
prajāpateḥof Prajāpati
prajāpateḥ:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive relation)
TypeNoun
Rootprajāpati (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (Genitive/6th), एकवचन (Singular), पुल्लिङ्ग (Masculine)
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
evaindeed
eva:
Sambandha (सम्बन्ध/emphasis)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
Formअवधारणार्थक अव्यय (emphatic particle)
ākūtimĀkūti
ākūtim:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootākūti (प्रातिपदिक)
Formद्वितीया (Accusative/2nd), एकवचन (Singular), स्त्रीलिङ्ग (Feminine)
pratitowards
prati:
Adhikarana (अधिकरण/Directional)
TypeIndeclinable
Rootprati (अव्यय)
Formउपसर्ग/अव्यय (preverb/adverb) अर्थः—प्रति/तिर्यक् ‘towards’
pādayatgave (in marriage/handed over)
pādayat:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootpad (धातु)
Formलङ् (Imperfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular); causative sense in context ‘to give/hand over’
ākūtyāmin Ākūti
ākūtyām:
Adhikarana (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootākūti (प्रातिपदिक)
Formसप्तमी (Locative/7th), एकवचन (Singular), स्त्रीलिङ्ग (Feminine)
mithunama pair (twins)
mithunam:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootmithuna (प्रातिपदिक)
Formप्रथमा/द्वितीया (Nom./Acc.), एकवचन (Singular), नपुंसकलिङ्ग (Neuter)
jajñewas born
jajñe:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootjan (धातु)
Formलिट् (Perfect), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular)
mānasasyamental; of the mind
mānasasya:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive relation)
TypeAdjective
Rootmānasa (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (Genitive/6th), एकवचन (Singular), पुं/नपुंसकलिङ्ग (Masc./Neut.); विशेषण—‘of the mind/mental’
ruceḥof Ruci
ruceḥ:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive relation)
TypeNoun
Rootruci (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (Genitive/6th), एकवचन (Singular), स्त्रीलिङ्ग (Feminine)
śubhamauspicious
śubham:
Karta (कर्ता/Subject complement)
TypeAdjective
Rootśubha (प्रातिपदिक)
Formप्रथमा/द्वितीया (Nom./Acc.), एकवचन (Singular), नपुंसकलिङ्ग (Neuter); विशेषण—mithunam