Shloka 8
लोकज्ञान-वर्णन (Lokajñāna-varṇana) — Description of World-Knowledge / Cosmogonic Classification
Devanagari script
अव्यक्तां सत्त्वबहुलां ततस्तां सो ऽभ्ययुञ्जत / ततस्तां युञ्ज मानस्य प्रियमासीत्प्रभोः किल
Transliteration
avyaktāṃ sattvabahulāṃ tatastāṃ so 'bhyayuñjata / tatastāṃ yuñja mānasya priyamāsītprabhoḥ kila
Translation
പിന്നീട് അവൻ അവ്യക്തവും സത്ത്വം നിറഞ്ഞതുമായ ആ ദേഹം സ്വീകരിച്ചു. ആ ദേഹത്തിൽ ലയിക്കുമ്പോൾ പ്രഭുവിന്റെ മനസ്സിന് അത് പ്രിയമായിരുന്നു എന്നു പറയുന്നു.
Word by Word
अव्यक्ताम्unmanifest
अव्यक्ताम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअव्यक्त (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; द्वितीया (2nd/accusative), एकवचन; ‘तनुम्’ (अध्याहृत) इत्यस्य विशेषणम्
सत्त्वबहुलाम्abounding in sattva
सत्त्वबहुलाम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसत्त्व + बहुल (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास: सत्त्वं बहुलं यस्याम्; स्त्रीलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन
ततःthen
ततः:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formक्रमवाचक-अव्यय (then)
ताम्that (body)
ताम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; स्त्रीलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन
सःhe
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; पुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन
अभ्ययुञ्जतjoined / employed / assumed
अभ्ययुञ्जत:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootअभि-युज् (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect), परस्मैपद; प्रथमपुरुष, एकवचन
ततःthen
ततः:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formक्रमवाचक-अव्यय (then)
ताम्that (body)
ताम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; स्त्रीलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन
युञ्जमानस्यof (him) engaging/assuming
युञ्जमानस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeVerb
Rootयुज् (धातु)
Formवर्तमानकृदन्त (शानच्-प्रत्यय, present middle participle); पुंलिङ्ग; षष्ठी (6th/genitive), एकवचन
प्रियम्pleasing / dear (thing)
प्रियम्:
Karya/Phala (कार्य/फल)
TypeNoun
Rootप्रिय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; अत्र प्रथमा-एकवचन (predicate nominative)
आसीत्was
आसीत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect), परस्मैपद; प्रथमपुरुष, एकवचन
प्रभोःof the lord
प्रभोः:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootप्रभु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; षष्ठी (6th/genitive), एकवचन
किलindeed / it is said
किल:
Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rootकिल (अव्यय)
Formनिपात (particle; hearsay/emphasis)