Previous Verse
Next Verse

Shloka 61

लोकज्ञान-वर्णन (Lokajñāna-varṇana) — Description of World-Knowledge / Cosmogonic Classification

महाभूतेषु नानात्वमिन्द्रियार्तेषु मूर्तिषु / विनियोगं च भूतानां धातैव व्यदधात्स्वयम्

mahābhūteṣu nānātvamindriyārteṣu mūrtiṣu / viniyogaṃ ca bhūtānāṃ dhātaiva vyadadhātsvayam

മഹാഭൂതങ്ങളിൽ വൈവിധ്യം, ഇന്ദ്രിയങ്ങളാൽ അനുഭവിക്കുന്ന രൂപങ്ങളിൽ ഭേദം, കൂടാതെ ഭൂതങ്ങളുടെ വിനിയോഗം—ഇവയെല്ലാം ധാതാവ് സ്വയം ക്രമപ്പെടുത്തി।

mahā-bhūteṣuin the great elements
mahā-bhūteṣu:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootmahā (प्रातिपदिक) + bhūta (प्रातिपदिक)
FormKarmadhāraya (कर्मधारय) ‘great elements’; Neuter, Locative (7th), Plural
nānātvamdiversity
nānātvam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootnānātva (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Accusative (2nd/द्वितीया), Singular
indriya-ārteṣuin forms affected by the senses
indriya-ārteṣu:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootindriya (प्रातिपदिक) + ārta (प्रातिपदिक)
FormTatpuruṣa (तत्पुरुष) ‘afflicted/engaged by senses’; Masculine/Neuter, Locative, Plural; qualifying mūrtiṣu
mūrtiṣuin forms/bodies
mūrtiṣu:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootmūrti (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Locative, Plural
viniyogamallocation/assignment
viniyogam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootviniyoga (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative, Singular
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormConjunction (समुच्चयबोधक)
bhūtānāmof beings/elements
bhūtānām:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootbhūta (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Genitive (6th), Plural
dhātāthe creator/ordainer
dhātā:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootdhātṛ (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st), Singular
evaindeed
eva:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
FormParticle (निपात), emphasis
vyadadhātassigned/arranged
vyadadhāt:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootvi+ā+dhā (धातु)
FormImperfect (लङ्), 3rd person, Singular, Parasmaipada
svayamhimself
svayam:
Karta (कर्ता)
TypeIndeclinable
Rootsvayam (अव्यय)
FormAdverb (स्वतन्त्रकर्तृवाचक-अव्यय)