Shloka 65
Varāha-uddhāraṇa and the Re-constitution of Bhū-maṇḍala
Earth after Pralaya
Devanagari script
पादमिश्रावशिष्टेन संध्याधर्मे पुनः पुनः / एवं कृतयुगे तस्मिन्निश्शेषेंतर्दधे तदा
Transliteration
pādamiśrāvaśiṣṭena saṃdhyādharme punaḥ punaḥ / evaṃ kṛtayuge tasminniśśeṣeṃtardadhe tadā
Translation
പാദങ്ങളുടെ മിശ്രാവശിഷ്ടം കൊണ്ടു സന്ധ്യാധർമ്മം വീണ്ടും വീണ്ടും പ്രകടമാകുന്നു. ഇങ്ങനെ ആ കൃതയുഗം പൂർണ്ണമായി നിശ്ശേഷമായപ്പോൾ അത് അപ്പോൾ അന്തർധാനം ചെയ്തു.
Word by Word
पाद-मिश्र-अवशिष्टेनby what remains mixed with a quarter
पाद-मिश्र-अवशिष्टेन:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootपाद (प्रातिपदिक) + मिश्र (प्रातिपदिक) + अवशिष्ट (कृदन्त; अव+√शिष्; क्त)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त विशेषण
सन्ध्या-धर्मेin the twilight-dharma (junctional condition)
सन्ध्या-धर्मे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootसन्ध्या (प्रातिपदिक) + धर्म (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन
पुनःagain
पुनः:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)
पुनःagain and again
पुनः:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formअव्यय; पुनरुक्ति-बल (repetition for emphasis)
एवम्thus
एवम्:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक (manner adverb)
कृत-युगेin the Kṛta-yuga
कृत-युगे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootकृत (प्रातिपदिक) + युग (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन
तस्मिन्in that (time)
तस्मिन्:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम; प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; सर्वनाम
निःशेषेwhen completely (without remainder)
निःशेषे:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootनिःशेष (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; विशेषण
अन्तर्दधेdisappeared/vanished
अन्तर्दधे:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootअन्तर्+√धा (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद
तदाthen
तदा:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक (temporal adverb)