Previous Verse

Shloka 195

Varāha-uddhāraṇa and the Re-constitution of Bhū-maṇḍala

Earth after Pralaya

राक्षसैस्तु पिशाचैस्तैः पशुपक्षिसरीसृपैः / वृक्षनारककीटाद्यैस्तैस्तैः सर्वैरुपस्थिताः / आहारार्थं प्रजानां वै विदात्मानो विनिर्ममे

rākṣasaistu piśācaistaiḥ paśupakṣisarīsṛpaiḥ / vṛkṣanārakakīṭādyaistaistaiḥ sarvairupasthitāḥ / āhārārthaṃ prajānāṃ vai vidātmāno vinirmame

രാക്ഷസർ, പിശാചുകൾ, മൃഗപക്ഷികൾ, സരീസൃപങ്ങൾ, വൃക്ഷങ്ങൾ, നാരകജീവികൾ, കീടാദികൾ—ഇവയെല്ലാം സമീപിച്ചു; പ്രജകളുടെ ആഹാരത്തിനായി വിധാതാവ് അവയെ സൃഷ്ടിച്ചു।

rākṣasaiḥby/with rākṣasas
rākṣasaiḥ:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootrākṣasa (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Tṛtīyā (3rd), Bahuvacana
tubut/and
tu:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
FormNipāta; adversative/contrastive particle
piśācaiḥby/with piśācas
piśācaiḥ:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootpiśāca (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Tṛtīyā (3rd), Bahuvacana
taiḥby those
taiḥ:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Tṛtīyā (3rd), Bahuvacana; demonstrative pronoun
paśu-pakṣi-sarīsṛpaiḥby/with beasts, birds, and reptiles
paśu-pakṣi-sarīsṛpaiḥ:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootpaśu (प्रातिपदिक) + pakṣin (प्रातिपदिक) + sarīsṛpa (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Tṛtīyā (3rd), Bahuvacana; dvandva
vṛkṣa-nāraka-kīṭa-ādyaiḥby/with (others) beginning with trees, hell-beings, and insects
vṛkṣa-nāraka-kīṭa-ādyaiḥ:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootvṛkṣa (प्रातिपदिक) + nāraka (प्रातिपदिक) + kīṭa (प्रातिपदिक) + ādi (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Tṛtīyā (3rd), Bahuvacana; tatpuruṣa with ādi = ‘beginning with …’
taiḥby those
taiḥ:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Tṛtīyā (3rd), Bahuvacana
taiḥby those (various)
taiḥ:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Tṛtīyā (3rd), Bahuvacana (repetition for distributive sense)
sarvaiḥby all
sarvaiḥ:
Karaṇa (करण)
TypeAdjective
Rootsarva (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Tṛtīyā (3rd), Bahuvacana; adjective qualifying implied agents
upasthitāḥpresent/assembled
upasthitāḥ:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootupa-√sthā (स्था, धातु)
FormKta (past passive participle/क्त), Puṃliṅga, Prathamā (1st), Bahuvacana; used predicatively ‘having come/being present’
āhāra-arthamfor the sake of food
āhāra-artham:
Prayojana (प्रयोजन)
TypeNoun
Rootāhāra (प्रातिपदिक) + artha (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Dvitīyā (2nd), Ekavacana; purpose-accusative (artham)
prajānāmof creatures
prajānām:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootprajā (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Ṣaṣṭhī (6th), Bahuvacana; genitive ‘of creatures’
vaiindeed
vai:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootvai (अव्यय)
FormNipāta; emphatic particle
vidātmānaḥthe wise-minded (beings)
vidātmānaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootvid-ātman (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā (1st), Bahuvacana; karmadhāraya ‘those whose nature is knowledge/wise-souled’
vinirmamecreated/formed
vinirmame:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootvi-nir-√mā (मा, धातु)
FormLiṭ (Perfect/परोक्षभूत), Prathama-puruṣa (3rd), Ekavacana; Ātmanepada