Shloka 137
Varāha-uddhāraṇa and the Re-constitution of Bhū-maṇḍala
Earth after Pralaya
Devanagari script
तेन दोषेण वै शांता ओषध्यो नितरां तदा / प्रनष्टा गृह्यमाणा वै मुष्टिभ्यां सिकता यथा
Transliteration
tena doṣeṇa vai śāṃtā oṣadhyo nitarāṃ tadā / pranaṣṭā gṛhyamāṇā vai muṣṭibhyāṃ sikatā yathā
Translation
ആ ദോഷം മൂലം അന്ന് ശാന്തമായ ഔഷധികൾ അത്യന്തം ക്ഷീണിച്ച് നശിച്ചുപോയതുപോലെ ആയി; മുഷ്ടിയിൽ പിടിച്ച മണൽ വഴുതി പോകുന്നതുപോലെ.
Word by Word
तेनby that/thereby
तेन:
Hetu/Karana (हेतु/करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formतृतीया (3rd/तृतीया) एकवचन; करण/हेतु-अर्थे
दोषेणby the fault
दोषेण:
Hetu/Karana (हेतु/करण)
TypeNoun
Rootदोष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे तृतीया एकवचन; करण/हेतु
वैindeed
वै:
Avyaya (निपातार्थ)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formअव्यय; निपात
शान्ताःceased/grew quiet
शान्ताः:
Karta-anvaya (कर्तृ-विशेषण)
TypeAdjective
Rootशान्त (√शम् धातु, क्त-प्रत्यय; कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त; स्त्रीलिङ्गे प्रथमा बहुवचन (ओषध्यः इति विशेष्ये); ‘pacified/ceased’
ओषध्यःmedicinal herbs/plants
ओषध्यः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootओषधि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे प्रथमा बहुवचन; कर्ता
नितराम्exceedingly
नितराम्:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootनितराम् (अव्यय)
Formअव्यय; तीव्रता/अत्यर्थे क्रियाविशेषण
तदाthen
तदा:
Kala-adhikarana (काल-अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक (temporal adverb)
प्रनष्टाःvanished
प्रनष्टाः:
Karta-anvaya (कर्तृ-विशेषण)
TypeAdjective
Rootप्र + √नश् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त; स्त्रीलिङ्गे प्रथमा बहुवचन (ओषध्यः); ‘destroyed/vanished’
गृह्यमाणाःbeing seized
गृह्यमाणाः:
Karta-anvaya (कर्तृ-विशेषण)
TypeAdjective
Root√ग्रह् (धातु) + यमान (शानच्/मान) कर्मणि कृदन्त
Formवर्तमानकाले कर्मणि कृदन्त (मान/शानच्); स्त्रीलिङ्गे प्रथमा बहुवचन; ‘being taken’
वैindeed
वै:
Avyaya (निपातार्थ)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formअव्यय; निपात
मुष्टिभ्याम्with two fists
मुष्टिभ्याम्:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootमुष्टि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे तृतीया द्विवचन; करण (instrument)
सिकताःsand grains
सिकताः:
Upamana (उपमान)
TypeNoun
Rootसिकता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे प्रथमा बहुवचन; उपमान-प्रयोगे (yathā)
यथाas/like
यथा:
Upama-dyotaka (उपमा-द्योतक)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formअव्यय; उपमा-प्रदर्शक (comparative particle)