Shloka 90
Lokakalpanā / The Ordering of the Worlds
Cosmogony and Earth’s Retrieval
Devanagari script
पुनः सृजति भूतानि चराणि स्थावराणि च / यक्षान्पिशाचान् गन्धर्वान्सर्वशो ऽप्सरसस्तथा
Transliteration
punaḥ sṛjati bhūtāni carāṇi sthāvarāṇi ca / yakṣānpiśācān gandharvānsarvaśo 'psarasastathā
Translation
അദ്ദേഹം വീണ്ടും ചരവും സ്ഥാവരവും ആയ ജീവികളെ സൃഷ്ടിക്കുന്നു; യക്ഷന്മാർ, പിശാചുകൾ, ഗന്ധർവന്മാർ, എല്ലായിടത്തും അപ്സരസ്സുകളും ഉത്ഭവിപ്പിക്കുന്നു।
Word by Word
पुनःagain
पुनः:
Kriya-visheshaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formअव्यय; पुनः = ‘again’ (adverb)
सृजतिcreates
सृजति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootसृज् (धातु)
Formलट् (Present), प्रथम-पुरुष, एकवचन, परस्मैपदी
भूतानिbeings
भूतानि:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootभूत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन
चराणिmoving
चराणि:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootचर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; qualifying भूतानि
स्थावराणिimmobile
स्थावराणि:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootस्थावर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; qualifying भूतानि
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
यक्षान्yakṣas
यक्षान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootयक्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन
पिशाचान्piśācas
पिशाचान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootपिशाच (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन
गन्धर्वान्gandharvas
गन्धर्वान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootगन्धर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन
सर्वशःin every way, wholly
सर्वशः:
Kriya-visheshaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसर्वशः (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक क्रियाविशेषण (adverb: ‘in every way/entirely’)
अप्सरसःapsarases
अप्सरसः:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअप्सरस् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन (epic form; classical acc.pl often अप्सरसः/अप्सरसो)
तथाalso, likewise
तथा:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय; ‘so/also’ (adverb/particle)