Shloka 45
Lokakalpanā / The Ordering of the Worlds
Cosmogony and Earth’s Retrieval
Devanagari script
ऊर्द्धस्रोत स्तुतीयो यः स्मृतः सर्वः सदैविकः / ऊर्द्धस्रोतःसु सृष्टेषु देवेषु स तदा प्रभुः
Transliteration
ūrddhasrota stutīyo yaḥ smṛtaḥ sarvaḥ sadaivikaḥ / ūrddhasrotaḥsu sṛṣṭeṣu deveṣu sa tadā prabhuḥ
Translation
മൂന്നാമതായി സ്മരിക്കപ്പെടുന്ന ‘ഊർദ്ധ്വസ്രോതസ്’ മുഴുവനും ദൈവികമാണ്. ഊർദ്ധ്വസ്രോതസ് ദേവന്മാർ സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ അന്ന് അവൻ പ്രഭുവായിരുന്നു.
Word by Word
ऊर्ध्वस्रोतःthe upward-stream (class)
ऊर्ध्वस्रोतः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootऊर्ध्व + स्रोतस् (प्रातिपदिक; समास)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
तृतीयःthird
तृतीयः:
विशेषण (of ऊर्ध्वस्रोतः)
TypeAdjective
Rootतृतीय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; क्रमवाचक
यःwhich/who
यः:
कर्ता (relative subject)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; सम्बन्धबोधक (relative pronoun)
स्मृतःis said/remembered
स्मृतः:
विधेय (predicate)
TypeVerb
Rootस्मृ (धातु)
Formभूतकर्मणि क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
सर्वःentire/wholly
सर्वः:
विशेषण (of यः/ऊर्ध्वस्रोतः)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण
सदैविकःalways divine
सदैविकः:
विधेय-विशेषण (predicate adjective)
TypeAdjective
Rootसदा + ऐविक (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; अव्ययीभावः—‘सदा’ (always) + ‘दैविक’ (divine)
ऊर्ध्वस्रोतःसुamong/in the ūrdhvasrotas
ऊर्ध्वस्रोतःसु:
अधिकरण (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootऊर्ध्वस्रोतस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), बहुवचन
सृष्टेषुcreated
सृष्टेषु:
विशेषण (of ऊर्ध्वस्रोतःसु)
TypeVerb
Rootसृज् (धातु)
Formभूतकर्मणि क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, बहुवचन; ‘created’
देवेषुamong the gods
देवेषु:
अधिकरण (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th), बहुवचन
सःhe
सः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; सर्वनाम
तदाthen
तदा:
कालाधिकरण (temporal adjunct)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formकालवाचक अव्यय (adverb of time)
प्रभुःlord/master
प्रभुः:
विधेय (predicate nominative)
TypeNoun
Rootप्रभु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन