Shloka 27
Lokakalpanā / The Ordering of the Worlds
Cosmogony and Earth’s Retrieval
Devanagari script
ततस्तेषु प्रकीर्णेषु लोकोदधिगिरींस्तथा / विश्वकर्मा विभजते कल्पादिषु पुनः पुनः
Transliteration
tatasteṣu prakīrṇeṣu lokodadhigirīṃstathā / viśvakarmā vibhajate kalpādiṣu punaḥ punaḥ
Translation
അവ എല്ലാം ചിതറിയപ്പോൾ വിശ്വകർമ്മാവ് കല്പാദികളിൽ വീണ്ടും വീണ്ടും ലോകങ്ങളും സമുദ്രങ്ങളും പർവതങ്ങളും വിഭജിച്ചു ക്രമപ്പെടുത്തുന്നു।
Word by Word
tataḥthereafter
tataḥ:
Sambandha (सम्बन्ध/temporal link)
TypeIndeclinable
Roottatas (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formअव्यय (indeclinable adverb); अर्थे—ततः = thereafter/from that
teṣuin/among those
teṣu:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), बहुवचन; सर्वनाम
prakīrṇeṣuwhen scattered/dispersed
prakīrṇeṣu:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootpra√kṝ (धातु) → prakīrṇa (कृदन्त-प्रातिपदिक, भूतकृत्/क्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), सप्तमी (7th), बहुवचन; विशेषण—तेṣu
loka-udadhi-girīnworlds, oceans, and mountains
loka-udadhi-girīn:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootloka (प्रातिपदिक) + udadhi (प्रातिपदिक) + giri (प्रातिपदिक)
Formसमाहार-द्वन्द्व (copulative); पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), बहुवचन
tathālikewise/also
tathā:
Sambandha (सम्बन्ध/coordination)
TypeIndeclinable
Roottathā (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formअव्यय (indeclinable); अव्यय-उपपद—‘also/likewise’
viśvakarmāViśvakarmā
viśvakarmā:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootviśvakarman (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
vibhajatedivides/apportions
vibhajate:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootvi√bhaj (धातु)
Formलट्-लकार (present), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन
kalpa-ādiṣuin kalpas and the like
kalpa-ādiṣu:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootkalpa (प्रातिपदिक) + ādi (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष (ādi = beginning etc. of kalpa); पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th), बहुवचन
punaḥagain
punaḥ:
Sambandha (सम्बन्ध/iterative)
TypeIndeclinable
Rootpunaḥ (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formअव्यय (indeclinable adverb)
punaḥagain and again
punaḥ:
Sambandha (सम्बन्ध/iterative)
TypeIndeclinable
Rootpunaḥ (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formअव्यय (indeclinable adverb); पुनरुक्ति for emphasis