Shloka 25
Lokakalpanā / The Ordering of the Worlds
Cosmogony and Earth’s Retrieval
Devanagari script
प्राक्सर्गे दह्यमानास्तु तदा संवर्तकाग्निना / देनाग्निना विलीनास्ते पर्वता भुवि सर्वशः
Transliteration
prāksarge dahyamānāstu tadā saṃvartakāgninā / denāgninā vilīnāste parvatā bhuvi sarvaśaḥ
Translation
മുൻസൃഷ്ടിയിൽ ആ പർവതങ്ങൾ അപ്പോൾ സംവർതകാഗ്നിയാൽ ദഹിക്കപ്പെട്ടു; അതേ അഗ്നിയിൽ അവ ഭൂമിയാകെ ലയിച്ചു പോയി.
Word by Word
प्राक्formerly/before
प्राक्:
—
TypeIndeclinable
Rootप्राक् (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक (before)
सर्गेat (the time of) creation
सर्गे:
Adhikarana (अधिकरण/Location/Time)
TypeNoun
Rootसर्ग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन
दह्यमानाःbeing burnt
दह्यमानाः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeAdjective
Rootदह् (धातु) → दह्यमान (कृदन्त)
Formकर्मणि शानच् (present passive participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषणम् (पर्वताः)
तुindeed/but
तु:
—
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण/विरोध
तदाthen
तदा:
—
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक (then)
संवर्तकाग्निनाby the saṃvartaka fire (cosmic conflagration)
संवर्तकाग्निना:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootसंवर्तक + अग्नि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; कर्मधारय/तत्पुरुषः (संवर्तकः अग्निः)
देनाग्निनाby the dena-fire (a named fire)
देनाग्निना:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootदेन + अग्नि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; समासः (देन-अग्नि)
विलीनाःmelted/dissolved
विलीनाः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeAdjective
Rootवि + ली (धातु) → विलीन (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past passive participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषणम् (पर्वताः)
तेthose
ते:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; सर्वनाम
पर्वताःmountains
पर्वताः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootपर्वत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन
भुविon the earth
भुवि:
Adhikarana (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootभू (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन
सर्वशःeverywhere/entirely
सर्वशः:
—
TypeIndeclinable
Rootसर्वशः (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक (adverb: entirely/in every way)