Shloka 6
Cākṣuṣa–Vaivasvata Manvantara Transition, Deva-Gaṇa Taxonomy, and Loka-Triad Etymology
Bhūr–Antarikṣa–Dyu
Devanagari script
तेजस्वी सांप्रतस्तेषामिन्द्रो नाम्ना महाबलः / अतीतानागता ये च वर्त्तन्ते सांप्रतं च ये
Transliteration
tejasvī sāṃpratasteṣāmindro nāmnā mahābalaḥ / atītānāgatā ye ca varttante sāṃprataṃ ca ye
Translation
അവരിൽ ഇപ്പോൾ ‘ഇന്ദ്രൻ’ എന്ന നാമത്തിൽ മഹാബലനും തേജസ്വിയും ആയ ദേവൻ വിരാജിക്കുന്നു. കഴിഞ്ഞവർ, വരാനിരിക്കുന്നവർ, ഇപ്പോഴുള്ളവർ—എല്ലാവർക്കും അവൻ അധിപനാണ്.
Word by Word
तेजस्वीsplendid, radiant
तेजस्वी:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeAdjective
Rootतेजस्विन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; विशेषण (adjectival)
सांप्रतम्at present, now
सांप्रतम्:
Adhikarana (अधिकरण/Time)
TypeIndeclinable
Rootसांप्रतम् (अव्यय/प्रातिपदिक-नपुंसक)
Formअव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण (temporal adverb)
तेषाम्of them
तेषाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive relation)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम/प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन; सर्वनाम (pronoun)
इन्द्रःIndra
इन्द्रः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
नाम्नाby name, named
नाम्ना:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootनामन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन
महाबलःof great strength
महाबलः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeAdjective
Rootमहा (उपसर्ग/पूर्वपद) + बल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; विशेषण
अतीतpast
अतीत:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeAdjective
Rootअति + इ (धातु) → अतीत (कृदन्त/भूतकृदन्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; भूतकृदन्त (past participle)
अनागताःfuture, not yet come
अनागताः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeAdjective
Rootअन् + आगत (कृदन्त/आ + गम् धातु) → अनागत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; विशेषण
येwho/which
ये:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम/प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; सम्बन्धबोधक सर्वनाम (relative pronoun)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयबोधक (conjunction)
वर्तन्तेexist, occur, are present
वर्तन्ते:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootवृत् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन
सांप्रतम्now, at present
सांप्रतम्:
Adhikarana (अधिकरण/Time)
TypeIndeclinable
Rootसांप्रतम् (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण (temporal adverb)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयबोधक (conjunction)
येwho/which
ये:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम/प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; सम्बन्धबोधक सर्वनाम (relative pronoun)