Shloka 33
चतुर्युगाख्यान (Caturyuga-Ākhyāna) — Yuga-wise Origins and Measurements of Beings
Devanagari script
धर्मज्ञैर्विहितो धर्मः श्रौतः स्मार्त्तो द्विधा द्विजैः / दाराग्निहोत्रसम्बन्धाद्द्विधा श्रौतस्य लक्षणम्
Transliteration
dharmajñairvihito dharmaḥ śrautaḥ smārtto dvidhā dvijaiḥ / dārāgnihotrasambandhāddvidhā śrautasya lakṣaṇam
Translation
ധർമ്മജ്ഞർ നിർദേശിച്ച ധർമ്മം ദ്വിജർക്കു രണ്ടുവിധം—ശ്രൗതവും സ്മാർത്തവും. ശ്രൗതധർമ്മത്തിന്റെ ലക്ഷണവും ദാരാ (പത്നി)യും അഗ്നിഹോത്രവും എന്ന ബന്ധം മൂലം ദ്വിവിധമാണെന്ന് പറയുന്നു.
Word by Word
धर्मज्ञैःby knowers of dharma
धर्मज्ञैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootधर्म-ज्ञ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (धर्मस्य ज्ञाः)
विहितःprescribed
विहितः:
Karta-samānādhikaraṇa (कर्तृ-समाना/विशेषण)
TypeAdjective
Rootवि-धा (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle, क्त); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
धर्मःdharma
धर्मः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootधर्म (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
श्रौतःVedic (śruti-based)
श्रौतः:
Vishesana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootश्रौत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
स्मार्त्तःsmṛti-based
स्मार्त्तः:
Vishesana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootस्मार्त्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
द्विधाin two ways
द्विधा:
Kriya-vishesana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootद्विधा (अव्यय)
Formपरिमाण/प्रकारवाचक-अव्यय (adverb: in two ways)
द्विजैःby the twice-born (Brahmins etc.)
द्विजैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootद्विज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन
दारwife
दार:
Samasa-anga (समासाङ्ग)
TypeNoun
Rootदार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रातिपदिक-रूप (समासाङ्ग)
अग्निहोत्रAgnihotra rite
अग्निहोत्र:
Samasa-anga (समासाङ्ग)
TypeNoun
Rootअग्नि + होत्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रातिपदिक-रूप (समासाङ्ग); षष्ठी/तत्पुरुष (अग्नेः होत्रम्)
सम्बन्धात्from the connection
सम्बन्धात्:
Hetu/Apadana (हेतु/अपादान)
TypeNoun
Rootसम्बन्ध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन
द्विधाin two ways
द्विधा:
Kriya-vishesana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootद्विधा (अव्यय)
Formप्रकारवाचक-अव्यय (adverb)
श्रौतस्यof the śrauta (rite)
श्रौतस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootश्रौत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन
लक्षणम्characteristic/definition
लक्षणम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootलक्षण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन