Shloka 50
Yuga-Vibhāga and Kāla-Pramāṇa
Measures of Time and the Four Yugas
Devanagari script
आसन्मन्त्रा व्यतीतेषु ये कल्पेषु सहस्रशः / ते मन्त्रा वै पुनस्तेषां प्रतिभायामुपस्थिताः
Transliteration
āsanmantrā vyatīteṣu ye kalpeṣu sahasraśaḥ / te mantrā vai punasteṣāṃ pratibhāyāmupasthitāḥ
Translation
കഴിഞ്ഞ ആയിരക്കണക്കിന് കല്പങ്ങളിൽ ഉണ്ടായിരുന്ന മന്ത്രങ്ങൾ, അവ തന്നേ വീണ്ടും അവരുടെ പ്രതിഭയിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.
Word by Word
āsanwere
āsan:
Kriyā (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Root√as (अस् धातु)
Formलङ् (Imperfect), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन — ‘were’
mantrāḥmantras
mantrāḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootmantra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
vyatīteṣuin the past/elapsed
vyatīteṣu:
Adhikaraṇa (अधिकरण/Locative)
TypeAdjective
Rootvi-ati-√i (इ धातु) + kta (कृत्) → vyatīta (प्रातिपदिक)
Formकृदन्त (past participle/क्त), पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), बहुवचन — ‘in the elapsed/past (ones)’
yewhich
ye:
Viśeṣaṇa (विशेषण/relative)
TypeNoun
Rootyad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन — relative pronoun ‘which’
kalpeṣuin aeons (kalpas)
kalpeṣu:
Adhikaraṇa (अधिकरण/Locative)
TypeNoun
Rootkalpa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, बहुवचन — ‘in kalpas’
sahasraśaḥby thousands
sahasraśaḥ:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootsahasraśas (अव्यय)
Formअव्यय (distributive adverb) — ‘by thousands/innumerably’
tethose
te:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा, बहुवचन — ‘those’
mantrāḥmantras
mantrāḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootmantra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
vaiindeed
vai:
Emphasis (निपात)
TypeIndeclinable
Rootvai (अव्यय)
Formनिपात (emphatic particle)
punaḥagain
punaḥ:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootpunaḥ (अव्यय)
Formअव्यय (adverb) — repetition
teṣāmof them
teṣām:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी, बहुवचन — ‘of them’
pratibhāyāmin intuition
pratibhāyām:
Adhikaraṇa (अधिकरण/Locative)
TypeNoun
Rootpratibhā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन — ‘in (their) intuition/flash of insight’
upasthitāḥappeared/presented themselves
upasthitāḥ:
Karta-pradhāna viśeṣaṇa (कर्तृ-विशेषण)
TypeAdjective
Rootupa-√sthā (स्था धातु) + kta (कृत्)
Formकृदन्त (past participle/क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन — ‘present/appeared’