Shloka 6
Amāvasyā-Pitṛtarpaṇa: Purūravas and the Soma-Based Ancestral Offering (अमावस्या-पितृतर्पण / सोमतर्पण-विधि)
Devanagari script
यदा तु चन्द्रसूर्यौं वै नक्षत्रेण समागतौ / अमावस्यां निवसत एकरात्रैकमण्डलौ
Transliteration
yadā tu candrasūryauṃ vai nakṣatreṇa samāgatau / amāvasyāṃ nivasata ekarātraikamaṇḍalau
Translation
ചന്ദ്രനും സൂര്യനും നക്ഷത്രത്തോടൊപ്പം സമാഗമിക്കുമ്പോൾ, അമാവാസ്യയിൽ അവർ ഒരേ രാത്രിയിൽ ഒരേ മണ്ഡലത്തിൽ വസിക്കുന്നു.
Word by Word
यदाwhen
यदा:
कालाधिकरण (temporal)
TypeIndeclinable
Rootयदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (temporal adverb: when)
तुthen; indeed
तु:
सम्बन्ध (discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formविरोध/अन्वयबोधक-अव्यय (particle: but/indeed)
चन्द्रसूर्यौthe Moon and the Sun
चन्द्रसूर्यौ:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootचन्द्र-सूर्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), द्विवचन
वैindeed
वै:
अवधारण (emphasis)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिश्चयार्थक-अव्यय (particle)
नक्षत्रेणwith/through a lunar mansion (nakṣatra)
नक्षत्रेण:
करण (Karaṇa/Instrument)
TypeNoun
Rootनक्षत्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन
समागतौhaving met; come together
समागतौ:
कर्ता-विशेषण (predicate adjective of subject)
TypeVerb
Rootसम्-आ-गम् (धातु)
Formभूतकृत् (past participle/क्त), प्रथमा (1st/प्रथमा), पुंलिङ्ग, द्विवचन; ‘समागत’ = having come together
अमावस्याम्on the new-moon day
अमावस्याम्:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Location-Time)
TypeNoun
Rootअमावस्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन
निवसतःthey dwell; stay
निवसतः:
क्रिया (verbal action)
TypeVerb
Rootनि-वास् (धातु)
Formलट् (Present/लट्), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), द्विवचन
एकरात्रैकमण्डलौ(being) for one night in one circle/orb
एकरात्रैकमण्डलौ:
कर्ता-विशेषण (attribute of subject)
TypeAdjective
Rootएक-रात्र-एक-मण्डल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), द्विवचन; विशेषण—‘चन्द्रसूर्यौ’ इति; ‘एकरात्र’ (for one night) + ‘एकमण्डल’ (in one orb)