Previous Verse
Next Verse

Shloka 50

Nīlakaṇṭha-nāmotpatti-kathana

Origin of the Epithet “Nīlakaṇṭha”

नमो ऽस्तु ते देव हिरण्यनाथ नमो ऽश्तुते देव हिरण्यनाद / नमो ऽस्तु ते देव पिनाकपाणे नमो ऽश्तुते ते शङ्कर नीलकण्ठ

namo 'stu te deva hiraṇyanātha namo 'śtute deva hiraṇyanāda / namo 'stu te deva pinākapāṇe namo 'śtute te śaṅkara nīlakaṇṭha

ഹേ ദേവാ! ഹിരണ്യനാഥ, നിനക്കു നമസ്കാരം; ഹേ ദേവാ! ഹിരണ്യനാദ, നിനക്കു നമസ്കാരം. ഹേ ദേവാ! പിനാകപാണേ, നിനക്കു നമസ്കാരം; ഹേ ശങ്കരാ! നീലകണ്ഠ, നിനക്കു നമസ്കാരം.

namaḥsalutation
namaḥ:
Sambodhana/Address (सम्बोधन-प्रयोग)
TypeNoun
Rootnamas (प्रातिपदिक)
FormNapumsaka, Prathamā, Ekavacana; salutation usage
astumay it be
astu:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootas (अस् धातु)
FormLoṭ, Prathama-puruṣa, Ekavacana
teof you
te:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Roottvad (युष्मद्)
FormṢaṣṭhī, Ekavacana
devaO god
deva:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootdeva (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Sambodhana, Ekavacana
hiraṇya-nāthaO lord of gold
hiraṇya-nātha:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Roothiraṇya (प्रातिपदिक) + nātha (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Sambodhana, Ekavacana; Ṣaṣṭhī-tatpuruṣa: ‘hiraṇyasya nāthaḥ’ (lord of gold)
namaḥsalutation
namaḥ:
Sambodhana/Address (सम्बोधन-प्रयोग)
TypeNoun
Rootnamas (प्रातिपदिक)
FormNapumsaka, Prathamā, Ekavacana
astumay it be
astu:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootas (अस् धातु)
FormLoṭ, Prathama-puruṣa, Ekavacana; in text ‘śtute’ reflects sandhi/orthographic variant
teof you
te:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Roottvad (युष्मद्)
FormṢaṣṭhī, Ekavacana
devaO god
deva:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootdeva (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Sambodhana, Ekavacana
hiraṇya-nādaO golden-sounding one
hiraṇya-nāda:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Roothiraṇya (प्रातिपदिक) + nāda (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Sambodhana, Ekavacana; Ṣaṣṭhī-tatpuruṣa: ‘hiraṇyasya nādaḥ’ (golden-sounding / having golden resonance)
namaḥsalutation
namaḥ:
Sambodhana/Address (सम्बोधन-प्रयोग)
TypeNoun
Rootnamas (प्रातिपदिक)
FormNapumsaka, Prathamā, Ekavacana
astumay it be
astu:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootas (अस् धातु)
FormLoṭ, Prathama-puruṣa, Ekavacana
teof you
te:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Roottvad (युष्मद्)
FormṢaṣṭhī, Ekavacana
devaO god
deva:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootdeva (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Sambodhana, Ekavacana
pināka-pāṇeO Pināka-in-hand (bow-bearing) one
pināka-pāṇe:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootpināka (प्रातिपदिक) + pāṇi (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Sambodhana, Ekavacana; Ṣaṣṭhī-tatpuruṣa: ‘pinākasya pāṇiḥ’ (whose hand holds Pināka bow)
namaḥsalutation
namaḥ:
Sambodhana/Address (सम्बोधन-प्रयोग)
TypeNoun
Rootnamas (प्रातिपदिक)
FormNapumsaka, Prathamā, Ekavacana
astumay it be
astu:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootas (अस् धातु)
FormLoṭ, Prathama-puruṣa, Ekavacana; in text ‘śtute’ reflects sandhi/orthographic variant
teof you
te:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Roottvad (युष्मद्)
FormṢaṣṭhī, Ekavacana
śaṅkaraO Śaṅkara
śaṅkara:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootśaṅkara (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Sambodhana, Ekavacana
nīla-kaṇṭhaO blue-throated one
nīla-kaṇṭha:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootnīla (प्रातिपदिक) + kaṇṭha (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Sambodhana, Ekavacana; Karmadhāraya: ‘nīlaḥ kaṇṭhaḥ yasya’ (blue-throated)