Shloka 44
Nīlakaṇṭha-nāmotpatti-kathana
Origin of the Epithet “Nīlakaṇṭha”
Devanagari script
त्वत्तः प्रसूता देवेश ये चान्ये नियतव्रताः / उमा सीता सिनीवाली कुहूर्गायत्र्य एव च
Transliteration
tvattaḥ prasūtā deveśa ye cānye niyatavratāḥ / umā sītā sinīvālī kuhūrgāyatrya eva ca
Translation
ഹേ ദേവേശാ! നിന്നിൽ നിന്നുതന്നെ മറ്റു നിയതവ്രത ശക്തികൾ പ്രസവിച്ചു—ഉമാ, സീത, സിനീവാലി, കുഹൂ, ഗായത്രിയും കൂടി।
Word by Word
त्वत्तःfrom you
त्वत्तः:
Apadana (अपादान/Source)
TypeNoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative/5th), एकवचन; त्वद्-शब्दः
प्रसूताःborn/produced
प्रसूताः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeAdjective
Rootप्र + सू (धातु) → प्रसूत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्त (past passive participle), प्रथमा (1st), बहुवचन; पुंलिङ्ग (ये इति सह)
देवेशO Lord of the gods
देवेश:
Sambodhana (सम्बोधन/Vocative)
TypeNoun
Rootदेव + ईश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (देवानाम् ईशः)
येwho (those who)
ये:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, प्रथमा (1st), बहुवचन, पुंलिङ्ग
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)
अन्येothers
अन्ये:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootअन्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन
नियतव्रताःthose of restrained vows
नियतव्रताः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootनियत + व्रत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; कर्मधारयः (नियतं व्रतम् येषाम्)
उमाUmā
उमा:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootउमा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
सीताSītā
सीता:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootसीता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
सिनीवालीSinīvālī
सिनीवाली:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootसिनीवाली (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
कुहूःKuhū
कुहूः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootकुहू (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
गायत्रीGāyatrī
गायत्री:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootगायत्री (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
एवindeed
एव:
Sambandha (सम्बन्ध/Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formनिश्चयार्थक-अव्यय (particle: indeed/just)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)