Shloka 23
Nīlakaṇṭha-nāmotpatti-kathana
Origin of the Epithet “Nīlakaṇṭha”
Devanagari script
ज्वालामालासहस्राढ्यं विस्मयं परमद्भुतम् / महता तेजसायुक्तं वर्दभमानंभृशन्तथा
Transliteration
jvālāmālāsahasrāḍhyaṃ vismayaṃ paramadbhutam / mahatā tejasāyuktaṃ vardabhamānaṃbhṛśantathā
Translation
ആയിരം ജ്വാലാമാലകളാൽ സമൃദ്ധമായ ആ ദൃശ്യം പരമ അത്ഭുതവും വിസ്മയകരവും ആയിരുന്നു; മഹത്തായ തേജസ്സോടെ യുക്തമായി അത് അത്യന്തമായി വർധിച്ചു കൊണ്ടിരുന്നു.
Word by Word
ज्वाला-माला-सहस्र-आढ्यम्abounding in thousands of garlands of flames
ज्वाला-माला-सहस्र-आढ्यम्:
विशेषण (Adjectival modifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootज्वाला (प्रातिपदिक) + माला (प्रातिपदिक) + सहस्र (प्रातिपदिक) + आढ्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; विशेषण—(having) rich in thousands of garlands of flames
विस्मयम्a wonder; astonishment
विस्मयम्:
कर्म/विधेय (Object/Predicate nominal)
TypeNoun
Rootविस्मय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन
परम्-अद्भुतम्supremely marvelous
परम्-अद्भुतम्:
विशेषण (Adjectival modifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपरम (प्रातिपदिक) + अद्भुत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; कर्मधारय—'supremely wonderful'
महताwith great
महता:
करण (Instrument/करण)
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), एकवचन; विशेषण—instrumental 'by/with great'
तेजसाsplendor; radiance
तेजसा:
करण (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootतेजस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), एकवचन
युक्तम्endowed (with)
युक्तम्:
विशेषण (Adjectival modifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootयुज् (धातु) → युक्त (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; 'endowed/connected'
वर्धमानम्growing; increasing
वर्धमानम्:
विशेषण (Adjectival modifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootवृध् (धातु) → वर्धमान (कृदन्त)
Formवर्तमानकृदन्त (शतृ/शानच्), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; 'increasing/growing'
भृशम्exceedingly; greatly
भृशम्:
क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootभृशम् (अव्यय)
Formअव्यय—क्रियाविशेषण (adverb)
तथाthus; so
तथा:
क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय—समुच्चय/उपमानार्थ-क्रियाविशेषण (adverb: 'thus/so')