Previous Verse
Next Verse

Shloka 19

Nīlakaṇṭha-nāmotpatti-kathana

Origin of the Epithet “Nīlakaṇṭha”

तेजसा च बलेनाथ शार्वं ज्योतिः कृताञ्जली / वर्द्धमानां तदा ज्वालामत्यन्तपरमाद्भुताम्

tejasā ca balenātha śārvaṃ jyotiḥ kṛtāñjalī / varddhamānāṃ tadā jvālāmatyantaparamādbhutām

തേജസ്സും ബലവും ധരിച്ചു, കൃതാഞ്ജലിയായി അവർ ശാർവജ്യോതിസ്സിന് നമസ്കരിച്ചു. അപ്പോൾ ആ ജ്വാല വർദ്ധിച്ചു അത്യന്തം പരമാദ്ഭുതമായി തോന്നി.

tejasāby splendor/power
tejasā:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Roottejas (प्रातिपदिक)
FormNapुंसकलिङ्ग (neut), Tṛtīyā vibhakti (3rd/तृतीया), Ekavacana; instrument
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormAvyaya; conjunction
balenaby strength
balena:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootbala (प्रातिपदिक)
FormNapुंसकलिङ्ग, Tṛtīyā (3rd), Ekavacana; instrument
athathen
atha:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootatha (अव्यय)
FormAvyaya; discourse particle (अनन्तरार्थक/प्रस्तावक) ‘then/now’
śārvaṃŚiva’s
śārvaṃ:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootśārva (प्रातिपदिक)
FormNapुंसकलिङ्ग, Dvitīyā (2nd), Ekavacana; viśeṣaṇa of jyotiḥ (‘of Śarva/Śiva’)
jyotiḥlight
jyotiḥ:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootjyotis (प्रातिपदिक)
FormNapुंसकलिङ्ग, Dvitīyā (2nd), Ekavacana
kṛta-añjalīwith folded hands
kṛta-añjalī:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootkṛta (कृ-धातु, क्त) + añjali (प्रातिपदिक)
FormBahuvrīhi-like usage as epithet; Strīliṅga, Prathamā (1st), Ekavacana; ‘one who has made añjali’ (hands folded)
varddhamānāmincreasing
varddhamānām:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Root√vṛdh (धातु)
FormŚatṛ/Present participle (शतृ), Strīliṅga, Dvitīyā (2nd), Ekavacana; agrees with jvālām
tadāthen
tadā:
Kālādhi karaṇa (कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Roottadā (अव्यय)
FormAvyaya; temporal adverb
jvālāmflame
jvālām:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootjvālā (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Dvitīyā (2nd), Ekavacana
atyanta-parama-adbhutāmutterly supremely wondrous
atyanta-parama-adbhutām:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootatyanta (अव्यय/प्रातिपदिक) + parama (प्रातिपदिक) + adbhuta (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Dvitīyā (2nd), Ekavacana; multi-member descriptive compound qualifying jvālām