Shloka 88
ध्रुवचर्याकीर्तनं / Dhruva-caryā-kīrtana
Account of Dhruva’s Course and Related Cosmological Ordering
Devanagari script
विवस्वानदितेः पुत्रः सूर्यो वैवस्वते ऽन्तरे / त्विषिनामा धर्मसुतः सोमो देवो वसुः स्मृतः
Transliteration
vivasvānaditeḥ putraḥ sūryo vaivasvate 'ntare / tviṣināmā dharmasutaḥ somo devo vasuḥ smṛtaḥ
Translation
അദിതിയുടെ പുത്രനായ വിവസ്വാനാണ് വൈവസ്വത മന്വന്തരത്തിലെ സൂര്യൻ. ധർമ്മപുത്രനായ ‘ത്വിഷി’ എന്ന നാമധേയൻ ദേവ സോമൻ വസുവായി സ്മൃതമാണ്.
Word by Word
vivasvānVivasvān (the Sun-god)
vivasvān:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootvivasvat (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा (1st), एकवचन
aditeḥof Aditi
aditeḥ:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootaditi (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे षष्ठी (6th/सम्बन्ध), एकवचन
putraḥson
putraḥ:
Karta (कर्ता; apposition)
TypeNoun
Rootputra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा (1st), एकवचन
sūryaḥSūrya
sūryaḥ:
Karta (कर्ता; apposition)
TypeNoun
Rootsūrya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा (1st), एकवचन
vaivasvatein the Vaivasvata (Manvantara)
vaivasvate:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootvaivasvata (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन; विशेषण (मन्वन्तरस्य)
antarewithin/during
antare:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootantara (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे सप्तमी (7th), एकवचन
tviṣi-nāmānamed Tviṣi
tviṣi-nāmā:
Karta (कर्ता; apposition)
TypeAdjective
Roottviṣi (प्रातिपदिक) + nāman (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा (1st), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (‘whose name is Tviṣi’)
dharma-sutaḥson of Dharma
dharma-sutaḥ:
Karta (कर्ता; apposition)
TypeNoun
Rootdharma (प्रातिपदिक) + suta (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा (1st), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (‘son of Dharma’)
somaḥSoma (Moon)
somaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootsoma (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा (1st), एकवचन
devaḥgod
devaḥ:
Karta (कर्ता; apposition)
TypeNoun
Rootdeva (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा (1st), एकवचन; उपपद-विशेष्य (apposition)
vasuḥVasu (a Vasu-class deity)
vasuḥ:
Karta (कर्ता; apposition)
TypeNoun
Rootvasu (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा (1st), एकवचन; उपाधि/नाम
smṛtaḥis said/remembered as
smṛtaḥ:
Kriyā (क्रिया; passive predication)
TypeVerb
Rootsmṛta (कृदन्त; √smṛ + क्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (PPP); पुंलिङ्गे प्रथमा, एकवचन; कर्मणि—‘is said/considered’