Shloka 51
ध्रुवचर्याकीर्तनं / Dhruva-caryā-kīrtana
Account of Dhruva’s Course and Related Cosmological Ordering
Devanagari script
प्रजापतिसुतावेतावुभौ शुक्रबृहस्पती / आदित्यमूलमखिलं त्रैलोक्यं नात्र संशयः
Transliteration
prajāpatisutāvetāvubhau śukrabṛhaspatī / ādityamūlamakhilaṃ trailokyaṃ nātra saṃśayaḥ
Translation
ഈ ഇരുവരും—ശുക്രനും ബൃഹസ്പതിയും—പ്രജാപതിയുടെ പുത്രന്മാർ. സമസ്ത ത്രൈലോക്യത്തിന്റെയും മൂലം ആദിത്യൻ തന്നേ; ഇതിൽ സംശയമില്ല.
Word by Word
prajāpati-sutauthe two sons of Prajāpati
prajāpati-sutau:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootprajāpati (प्रातिपदिक) + suta (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (षष्ठी: ‘sons of Prajāpati’), पुंलिङ्ग, प्रथमा द्विवचन
etauthese two
etau:
Samānādhikaraṇa (समानाधिकरण)
TypeNoun
Rootetad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुंलिङ्ग, प्रथमा द्विवचन
ubhauboth
ubhau:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootubha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा द्विवचन
śukra-bṛhaspatīŚukra and Bṛhaspati
śukra-bṛhaspatī:
Samānādhikaraṇa (समानाधिकरण)
TypeNoun
Rootśukra (प्रातिपदिक) + bṛhaspati (प्रातिपदिक)
Formद्वन्द्व-समास (इतरेतर), पुंलिङ्ग, प्रथमा द्विवचन
āditya-mūlamrooted in the Sun
āditya-mūlam:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootāditya (प्रातिपदिक) + mūla (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (षष्ठी: ‘having the Sun as root’), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा एकवचन
akhilamentire
akhilam:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootakhila (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा एकवचन
trailokyamthe three worlds
trailokyam:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottri (प्रातिपदिक/संख्या) + loka (प्रातिपदिक)
Formद्विगु-समास (त्रयः लोकाः), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा एकवचन
nanot
na:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
Formनिषेधार्थक अव्यय (negation particle)
atrahere/in this matter
atra:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootatra (अव्यय)
Formदेशवाचक अव्यय (adverb of place)
saṃśayaḥdoubt
saṃśayaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootsaṃśaya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन