Shloka 43
ध्रुवचर्याकीर्तनं / Dhruva-caryā-kīrtana
Account of Dhruva’s Course and Related Cosmological Ordering
Devanagari script
औषधीषु बलं धत्ते स्वधया च पिदृष्वपि / सूर्यो ऽमरेष्वप्यमृतं त्रयं त्रिषु न यच्छति
Transliteration
auṣadhīṣu balaṃ dhatte svadhayā ca pidṛṣvapi / sūryo 'mareṣvapyamṛtaṃ trayaṃ triṣu na yacchati
Translation
സൂര്യൻ ഔഷധികളിൽ ബലം സ്ഥാപിക്കുന്നു; പിതൃകളിൽ സ്വധയാൽ തൃപ്തി നൽകുന്നു. ദേവന്മാരിലും അമൃതത്തിന്റെ കാരണവും അവൻ തന്നേ; എങ്കിലും ഈ മൂന്നിലും പരസ്പരം ‘ത്രയം’ നൽകുന്നില്ല.
Word by Word
औषधीषुin herbs/medicinal plants
औषधीषु:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootऔषधी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th), बहुवचन; Locative (अधिकरण)
बलम्strength
बलम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootबल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन
धत्तेplaces/puts (bestows)
धत्ते:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootधा (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; आत्मनेपद
स्वधयाby/with svadhā (ancestral offering)
स्वधया:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootस्वधा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; Instrumental (करण)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)
पितृषुamong the Pitṛs (ancestors)
पितृषु:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th), बहुवचन; Locative (अधिकरण)
अपिalso
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसमुच्चय/अप्यर्थक-अव्यय (also/even)
सूर्यःthe Sun
सूर्यः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसूर्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
अमरेषुamong the immortals (gods)
अमरेषु:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootअमर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th), बहुवचन; Locative (अधिकरण)
अपिalso
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसमुच्चय/अप्यर्थक-अव्यय (also/even)
अमृतम्nectar/ambrosia
अमृतम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअमृत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
त्रयम्threefold/three
त्रयम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootत्रय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; संख्याविशेषण (numeral adjective) qualifying implied वस्तु/अमृतम् (as a set of three)
त्रिषुin the three (places/groups)
त्रिषु:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootत्रि (प्रातिपदिक)
Form(संख्याशब्द) सप्तमी (7th), बहुवचन; Locative (अधिकरण)
नnot
न:
Sambandha (सम्बन्ध/negator)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक-अव्यय (negation)
यच्छतिgives/bestows
यच्छति:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootयम् (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद