Shloka 39
ध्रुवचर्याकीर्तनं / Dhruva-caryā-kīrtana
Account of Dhruva’s Course and Related Cosmological Ordering
Devanagari script
सविता दशभिर्याति यात्येकादशभिर्भगः / सप्तभिस्तपते सित्रस्त्वष्टा चैवाष्टभिस्तपेत्
Transliteration
savitā daśabhiryāti yātyekādaśabhirbhagaḥ / saptabhistapate sitrastvaṣṭā caivāṣṭabhistapet
Translation
സവിതാ പത്ത് (ആയിരം) രശ്മികളോടെ സഞ്ചരിക്കുന്നു; ഭഗൻ പതിനൊന്നോടെ സഞ്ചരിക്കുന്നു. സിത്രൻ ഏഴ് രശ്മികളാൽ തപിക്കുന്നു; ത്വഷ്ടാ എട്ട് (ആയിരം) രശ്മികളാൽ തപിക്കുന്നു.
Word by Word
सविताSavitṛ (Sun as impeller)
सविता:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसवितृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
दशभिःwith ten
दशभिः:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootदश (प्रातिपदिक)
Formसंख्यावाचक, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन
यातिgoes
याति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootया (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
यातिgoes
याति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootया (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
एकादशभिःwith eleven
एकादशभिः:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootएकादश (प्रातिपदिक)
Formद्विगु-समास (एक + दश), संख्यावाचक, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन
भगःBhaga (deity)
भगः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootभग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
सप्तभिःwith seven
सप्तभिः:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootसप्त (प्रातिपदिक)
Formसंख्यावाचक, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन
तपतेshines/heats
तपते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootतप् (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद
सित्रःSitra (name/epithet; reading uncertain)
सित्रः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसित्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
त्वष्टाTvaṣṭṛ (deity)
त्वष्टा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootत्वष्टृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक निपात (conjunction)
एवindeed
एव:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक निपात (emphatic particle)
अष्टभिःwith eight
अष्टभिः:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootअष्ट (प्रातिपदिक)
Formसंख्यावाचक, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन
तपेत्should shine/heat
तपेत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootतप् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद