Shloka 21
ध्रुवचर्याकीर्तनं / Dhruva-caryā-kīrtana
Account of Dhruva’s Course and Related Cosmological Ordering
Devanagari script
अस्तं याति पुन सूर्ये अहर्वै प्रविशत्यपः / तस्मान्नक्तं पुनः शुक्ला आपो ऽदृश्यन्त भास्वराः
Transliteration
astaṃ yāti puna sūrye aharvai praviśatyapaḥ / tasmānnaktaṃ punaḥ śuklā āpo 'dṛśyanta bhāsvarāḥ
Translation
സൂര്യൻ വീണ്ടും അസ്തമിക്കുമ്പോൾ പകൽ ജലത്തിൽ പ്രവേശിക്കുന്നു. അതിനാൽ രാത്രിയിൽ വീണ്ടും വെള്ളയായി, ദീപ്തമായി ജലങ്ങൾ ദൃശ്യമാകുന്നു.
Word by Word
अस्तम्to setting (down)
अस्तम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअस्त (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म/गति-लक्ष्य), एकवचन; ‘अस्तम् याति’ इति क्रियाविशेष-प्रयोग
यातिgoes
याति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootया (धातु)
Formलट्-लकार, प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
पुनःagain
पुनः:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formअव्यय; पुनरावृत्ति-बोधक
सूर्येwhen the sun (sets)
सूर्ये:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootसूर्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (अधिकरण/काले), एकवचन
अहःday
अहः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअहन्/अहर् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (कर्ता), एकवचन
वैindeed
वै:
Sambandha (निपात)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formअव्यय; निश्चयार्थक निपात (indeed)
प्रविशतिenters
प्रविशति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र-विश् (धातु)
Formलट्-लकार, प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
अपःwaters
अपः:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअप् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (बहुवचनान्त), द्वितीया (कर्म), बहुवचन
तस्मात्therefore
तस्मात्:
Hetu/Apadana (हेतु/अपादान)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (हेतु/अपादान), एकवचन
नक्तम्at night
नक्तम्:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootनक्त (प्रातिपदिक)
Formअव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण (at night)
पुनःagain
पुनः:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formअव्यय; पुनरावृत्ति-बोधक
शुक्लाःwhite/bright
शुक्लाः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootशुक्ल (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषण (for आपः)
आपःwaters
आपः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअप् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (बहुवचनान्त), प्रथमा (कर्ता), बहुवचन
अदृश्यन्तwere seen/appeared
अदृश्यन्त:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect/Past), प्रथमपुरुष, बहुवचन, आत्मनेपद; नकार-आगम (aoristic/na-augment not here; form is imperfect middle)
भास्वराःshining
भास्वराः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootभास्वर (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषण (for आपः)