Shloka 14
ध्रुवचर्याकीर्तनं / Dhruva-caryā-kīrtana
Account of Dhruva’s Course and Related Cosmological Ordering
Devanagari script
तस्मात्सौरो वैद्युतश्च जाठरश्चप्यनिन्धनः / किञ्चिदप्सु मतं तेजः किञ्चिद्दृष्टमबिं धनम्
Transliteration
tasmātsauro vaidyutaśca jāṭharaścapyanindhanaḥ / kiñcidapsu mataṃ tejaḥ kiñciddṛṣṭamabiṃ dhanam
Translation
അതിനാൽ സൗരവും വൈദ്യുതവും ജാഠരവും—ഇവ മൂന്നും ഇന്ധനമില്ലാത്ത തേജസ്സുകളാണ്. അവയിൽ ചില തേജസ് ജലത്തിൽ നിഹിതമാണെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു; ചിലത് ഇന്ധനമില്ലാതെ തന്നെ ദൃശ്യമായി പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു.
Word by Word
तस्मात्therefore
तस्मात्:
Hetu (हेतु/Cause)
TypeIndeclinable
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव-प्रयोग (ablatival adverb)
सौरःsolar (fire)
सौरः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeAdjective
Rootसौर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण
वैद्युतःelectric (fire)
वैद्युतः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeAdjective
Rootवैद्युत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय (conjunction)
जाठरःgastric/internal (fire)
जाठरः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeAdjective
Rootजाठर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय (conjunction)
अपिalso
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formनिपात (particle), समुच्चय/अपि-भाव
अनिन्धनःfuel-less, not needing fuel
अनिन्धनः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeAdjective
Rootअ-निन्धन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; नञ्-तत्पुरुष/नञ्-समासार्थ (without fuel)
किञ्चित्something, a portion
किञ्चित्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; अनिश्चित-परिमाण (indefinite)
अप्सुin the waters
अप्सु:
Adhikarana (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootअप् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, बहुवचन
मतम्is considered
मतम्:
Kriya (क्रिया/Predicative)
TypeVerb
Rootमन् (धातु)
Formभूतकृदन्त (क्त/Past passive participle) नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘considered/held’
तेजःsplendor, energy
तेजः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootतेजस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
किञ्चित्something, a portion
किञ्चित्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; अनिश्चित-परिमाण
दृष्टम्is seen
दृष्टम्:
Kriya (क्रिया/Predicative)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formभूतकृदन्त (क्त/Past passive participle) नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘seen/observed’
अपिalso
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formनिपात (particle)
इन्धनम्fuel
इन्धनम्:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootइन्धन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन