Shloka 118
ध्रुवचर्याकीर्तनं / Dhruva-caryā-kīrtana
Account of Dhruva’s Course and Related Cosmological Ordering
Devanagari script
उत्तरासु च वीथीषु व्यन्तरास्तमनोदयौ / पूर्णामवास्ययोर्ज्ञोयौ ज्योतिश्चक्रानुवर्तिनौ
Transliteration
uttarāsu ca vīthīṣu vyantarāstamanodayau / pūrṇāmavāsyayorjñoyau jyotiścakrānuvartinau
Translation
ഉത്തരവീഥികളിൽ അവരുടെ അസ്തമയ-ഉദയങ്ങളിൽ വ്യത്യാസം ഉണ്ടാകും; പൂർണ്ണിമയും അമാവാസിയും സമയങ്ങളിൽ ഈ ഭേദം അറിയേണ്ടത്, അവർ ജ്യോതിശ്ചക്രത്തെ അനുഗമിക്കുന്നതിനാലാണ്.
Word by Word
uttarāsuin the northern (tracks)
uttarāsu:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootuttarā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), बहुवचन; Locative plural
caand
ca:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय; conjunction
vīthīṣuin the paths/avenues (tracks)
vīthīṣu:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootvīthī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), बहुवचन; Locative plural
vyantarāḥintermediate/with intervals
vyantarāḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootvyantara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन; Nominative plural
astamana-udayausetting and rising (the two)
astamana-udayau:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootastamana (प्रातिपदिक) + udaya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), द्विवचन; Nominative dual
pūrṇā-amavāsyayoḥof the full-moon and new-moon (days)
pūrṇā-amavāsyayoḥ:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootpūrṇā (प्रातिपदिक) + amāvāsyā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), द्विवचन; Genitive dual
jñeyauare to be known (as)
jñeyau:
Vidheyaviśeṣaṇa (विधेयविशेषण)
TypeAdjective
Root√jñā (धातु) + ya (णीय/यत्-प्रत्यय)
Formकृत्य (णीय/यत्), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), द्विवचन; Gerundive: ‘to be known’
jyotis-cakra-anuvartinaufollowing the circle of luminaries
jyotis-cakra-anuvartinau:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootjyotis (प्रातिपदिक) + cakra (प्रातिपदिक) + anu-√vṛt (धातु) + in (इन् प्रत्यय)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), द्विवचन; Nominative dual; (ज्योतिषां चक्रं = jyotiścakram; तदनुवर्तिनौ = following it)