Shloka 44
अधोलोकवर्णनम् (Adholoka-varṇana) — Description of the Lower Worlds and Cosmographic Measures
Devanagari script
महेद्रस्यामरावत्यां सूर्य उत्तिष्ठते तदा / अर्द्धरात्रं संयमने वारुण्यामस्तमेति च
Transliteration
mahedrasyāmarāvatyāṃ sūrya uttiṣṭhate tadā / arddharātraṃ saṃyamane vāruṇyāmastameti ca
Translation
മഹേന്ദ്രന്റെ അമരാവതിയിൽ അപ്പോൾ സൂര്യൻ ഉദിക്കുന്നു; സംയമനത്തിൽ അർദ്ധരാത്രി സമയത്ത്, വാരുണിയിൽ സൂര്യൻ അസ്തമിക്കുന്നു.
Word by Word
महेंद्रस्यof Mahendra (Indra)
महेंद्रस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी/Genitive relation)
TypeNoun
Rootमह-इन्द्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; समासः—महेंद्र = महान् इन्द्रः (कर्मधारय)
अमरावत्याम्in Amarāvatī
अमरावत्याम्:
अधिकरण (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootअमरावती (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; अधिकरण
सूर्यःthe Sun
सूर्यः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसूर्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
उत्तिष्ठतेrises
उत्तिष्ठते:
क्रिया (Action)
TypeVerb
Rootउत्-स्था (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद
तदाthen
तदा:
कालाधिकरण (Temporal)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (temporal adverb: then)
अर्धरात्रम्midnight/half-night
अर्धरात्रम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootअर्ध-रात्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समासः—अर्धरात्र = अर्धं रात्रम् (तत्पुरुष)
संयमनेin Saṃyamana
संयमने:
अधिकरण (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootसंयमन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; अधिकरण (place-name: Saṃyamana, city of Yama)
वारुण्याम्in Vāruṇī
वारुण्याम्:
अधिकरण (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootवारुणी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; अधिकरण
अस्तम्to setting
अस्तम्:
क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootअस्तम् (अव्यय/निपात)
Formगत्यर्थक-अव्यय (directional adverb with √इ)
एतिgoes
एति:
क्रिया (Action)
TypeVerb
Rootइ (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
चand
च:
समुच्चय (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)