Shloka 61
कैलास-मन्दाकिनी-स्वच्छोदा-लौहित्य-सरयू-उद्गमवर्णनम्
Kailāsa and the Origins of Mandākinī, Svacchodā, Lauhitya, and Sarayū
Devanagari script
नगमण्डलमध्येन प्रविष्टा लवणोदधिम् / तासां नद्युपनद्यश्च शतशो ऽथ सहस्रशः
Transliteration
nagamaṇḍalamadhyena praviṣṭā lavaṇodadhim / tāsāṃ nadyupanadyaśca śataśo 'tha sahasraśaḥ
Translation
പർവതമണ്ഡലത്തിന്റെ നടുവിലൂടെ കടന്ന് അവർ ലവണസമുദ്രത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു; അവരുടെ നദികളും ഉപനദികളും നൂറുകളായും പിന്നെ ആയിരങ്ങളായും ഉണ്ടായിരുന്നു।
Word by Word
नगमण्डलमध्येनthrough the middle of the mountain-range
नगमण्डलमध्येन:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootनग + मण्डल + मध्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; बहुपद-षष्ठी/सप्तमी-तत्पुरुष-भाव (नगमण्डलस्य मध्ये/मध्येन = through the middle of the mountain-circle/range)
प्रविष्टाhaving entered/entered
प्रविष्टा:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootप्र + विश् (धातु)
Formक्त-प्रत्यय (past passive participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तरि-प्रयोगे ‘entered’
लवणोदधिम्the salt ocean
लवणोदधिम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootलवण + उदधि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्मधारय (लवणः उदधिः)
तासाम्of them
तासाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), बहुवचन; ‘of those (rivers)’
नद्यःrivers
नद्यः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootनदी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
उपनद्यःtributary rivers
उपनद्यः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootउप + नदी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; उपपद-तत्पुरुष (नद्याः उपनद्यः = tributaries)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयार्थक निपात
शतशःby hundreds
शतशः:
Pramana (प्रमाण/परिमाण)
TypeIndeclinable
Rootशतशस् (अव्यय)
Formअव्यय; संख्यावाचक-प्रकारवाचक (by hundreds)
अथthen
अथ:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय; अनुक्रम/आरम्भार्थक निपात (then/now)
सहस्रशःby thousands
सहस्रशः:
Pramana (प्रमाण/परिमाण)
TypeIndeclinable
Rootसहस्रशस् (अव्यय)
Formअव्यय; संख्यावाचक-प्रकारवाचक (by thousands)