Shloka 35
कैलास-मन्दाकिनी-स्वच्छोदा-लौहित्य-सरयू-उद्गमवर्णनम्
Kailāsa and the Origins of Mandākinī, Svacchodā, Lauhitya, and Sarayū
Devanagari script
न्यरुपाच्च शिरस्येनां वेगेन पततीं भुवि / एतस्मिन्नेव काले तु दृष्ट्वा राजानमग्रतः
Transliteration
nyarupācca śirasyenāṃ vegena patatīṃ bhuvi / etasminneva kāle tu dṛṣṭvā rājānamagrataḥ
Translation
വേഗത്തോടെ ഭൂമിയിലേക്കു വീഴുന്ന ആ നദിയെ അദ്ദേഹം തന്റെ ശിരസ്സിൽ തടഞ്ഞു ധരിച്ചു; അതേ സമയത്ത് മുന്നിൽ രാജാവിനെ കണ്ടു.
Word by Word
न्यरुपात्he made (her) descend/let (her) fall
न्यरुपात्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootनि + रुह्/रुह्? (धातु)
Formलङ् (Imperfect/भूत), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद; रूपं ‘न्यरुपात्’ (he caused to descend/let fall)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय (conjunction)
शिरसिon (his) head
शिरसि:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootशिरस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन
एनाम्her
एनाम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; सर्वनाम
वेगेनwith force/speed
वेगेन:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootवेग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन
पततीम्falling
पततीम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootपत् (धातु) + शतृ (कृदन्त)
Formशतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकृदन्त (present participle), स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘एनाम्’ इत्यस्य विशेषण
भुविon the earth
भुवि:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootभू (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन
एतस्मिन्in this
एतस्मिन्:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; सर्वनाम
एवjust/indeed
एव:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारण (emphatic particle)
कालेat the time
काले:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootकाल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन
तुthen/indeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात (particle)
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
Purvakala-kriya (पूर्वकाल-क्रिया)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु) + क्त्वा (कृदन्त-प्रत्यय)
Formक्त्वान्त (absolutive), पूर्वकालिक क्रिया (having seen)
राजानम्the king
राजानम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
अग्रतःin front
अग्रतः:
Desha-adhikarana (देश-अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootअग्रतः (अव्यय)
Formअव्यय, देशवाचक क्रियाविशेषण (adverb of place)