Shloka 13
कैलास-मन्दाकिनी-स्वच्छोदा-लौहित्य-सरयू-उद्गमवर्णनम्
Kailāsa and the Origins of Mandākinī, Svacchodā, Lauhitya, and Sarayū
Devanagari script
सौम्यैः मुधार्मिकैश्चैव गुह्यके परिवारितः / कैलासाद्दक्षिणे पार्श्वे क्रूरसत्त्वौषधिर्गिरिः
Transliteration
saumyaiḥ mudhārmikaiścaiva guhyake parivāritaḥ / kailāsāddakṣiṇe pārśve krūrasattvauṣadhirgiriḥ
Translation
അവൻ സൗമ്യരും മധാർമികരുമായ ഗുഹ്യകരാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു; കൈലാസത്തിന്റെ തെക്കേ പാർശ്വത്തിൽ ‘ക്രൂരസത്ത്വൗഷധി’ എന്ന ഗിരിയുണ്ട്।
Word by Word
सौम्यैःby gentle ones
सौम्यैः:
Karaṇa (करणम्)
TypeAdjective
Rootसौम्य (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, तृतीया (करण) विभक्ति, बहुवचन; ‘by gentle (ones)’
मुधार्मिकैःby mudhārmikas (a class/group; reading uncertain)
मुधार्मिकैः:
Karaṇa (करणम्)
TypeNoun
Rootमुधार्मिक (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, तृतीया (करण) विभक्ति, बहुवचन; पाठभेद/दुर्लभ-शब्दः (संभवतः ‘मुद्-धार्मिक’/‘मुधा-धार्मिक’ इत्यादि)
चand
च:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-निपात (conjunction)
एवindeed
एव:
Emphasis (अवधारण)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारण-निपात (particle of emphasis)
गुह्यकैःby Guhyakas
गुह्यकैः:
Karaṇa (करणम्)
TypeNoun
Rootगुह्यक (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, तृतीया (करण) विभक्ति, बहुवचन
परिवारितःsurrounded
परिवारितः:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootपरि-वार् (धातु)
Formक्त (past passive participle), पुल्लिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; ‘surrounded’
कैलासात्from Kailāsa
कैलासात्:
Apādāna (अपादानम्)
TypeNoun
Rootकैलास (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, पञ्चमी (अपादान) विभक्ति, एकवचन
दक्षिणेin the southern (side)
दक्षिणे:
Adhikaraṇa (अधिकरणम्)
TypeAdjective
Rootदक्षिण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (अधिकरण) विभक्ति, एकवचन; दिग्वाचक-विशेषणम्
पार्श्वेon the side/flank
पार्श्वे:
Adhikaraṇa (अधिकरणम्)
TypeNoun
Rootपार्श्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (अधिकरण) विभक्ति, एकवचन
क्रूर-सत्त्व-औषधिःhaving fierce creatures and herbs
क्रूर-सत्त्व-औषधिः:
Viśeṣaṇa (विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootक्रूर (प्रातिपदिक) + सत्त्व (प्रातिपदिक) + औषधि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; समासः—क्रूरं सत्त्वं यस्याः सा औषधिः/औषधयः, अत्र गिरिं विशेषयति
गिरिःthe mountain
गिरिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootगिरि (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन