Shloka 28
Kiṃpuruṣa–Harivarṣa–Ilāvṛta-varṣa-varṇanam
Description of the Varṣas: Kiṃpuruṣa, Hari, and Ilāvṛta
Devanagari script
मेरुं प्रदक्षिणं कृत्वा जम्बूमूलं विशत्यधः / तं पिबन्ति सदा त्दृष्टा जंबूरसमिलावृते
Transliteration
meruṃ pradakṣiṇaṃ kṛtvā jambūmūlaṃ viśatyadhaḥ / taṃ pibanti sadā tdṛṣṭā jaṃbūrasamilāvṛte
Translation
ആ നദി മേരുവിനെ പ്രദക്ഷിണം ചെയ്ത് ജംബൂവിന്റെ മൂലത്തിലേക്ക് താഴെ പ്രവേശിക്കുന്നു; ഇലാവൃതത്തിലെവർ അതിനെ എപ്പോഴും പാനം ചെയ്യുന്നു.
Word by Word
merumMeru (mountain)
merum:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootmeru (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग (Masculine), द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular)
pradakṣiṇamclockwise, in circumambulation
pradakṣiṇam:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeAdjective
Rootpradakṣiṇa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular); क्रियाविशेषणवत् (adverbially: ‘clockwise/around’)
kṛtvāhaving done
kṛtvā:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootkṛ (धातु)
Formक्त्वान्त (Absolutive/Gerund), अव्यय (indeclinable)
jambū-mūlamthe root/base of the jambu (tree)
jambū-mūlam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootjambū (प्रातिपदिक) + mūla (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular)
viśatienters
viśati:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootviś (धातु)
Formलट्-लकार (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular)
adhaḥdownwards, below
adhaḥ:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootadhaḥ (अव्यय)
Formअव्यय (adverb)
tamthat (juice/river)
tam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम (Pronoun), पुल्लिङ्ग (Masculine), द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular)
pibantidrink
pibanti:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootpā (धातु)
Formलट्-लकार (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन (Plural)
sadāalways
sadā:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootsadā (अव्यय)
Formअव्यय (adverb of time)
tad-dṛṣṭāḥthose who have seen it
tad-dṛṣṭāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + dṛṣṭa (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन (Plural); ‘तं दृष्टवन्तः’ (those who have seen that)
jambū-rasa-milā-vṛtein/within the region enclosed by the jambu-juice mixture (reading uncertain)
jambū-rasa-milā-vṛte:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootjambū (प्रातिपदिक) + rasa (प्रातिपदिक) + milā (प्रातिपदिक) + vṛta (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुल्लिङ्ग? (context suggests locative singular), सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन (Singular); पाठभेद/दुष्पाठ सम्भव (corrupt/variant reading)