Shloka 34
Pṛthivyāyāma-vistara (Extent and Divisions of the Earth) / पृथिव्यायामविस्तरः
Devanagari script
विन्ध्यपादप्रसूतास्ता नद्यः पुण्यजलाः शुभाः / गोदावरी भीमरथी कृष्णवेणाथ बञ्जुला
Transliteration
vindhyapādaprasūtāstā nadyaḥ puṇyajalāḥ śubhāḥ / godāvarī bhīmarathī kṛṣṇaveṇātha bañjulā
Translation
വിംധ്യപർവതത്തിന്റെ പാദത്തിൽ നിന്നു ഉദ്ഭവിച്ച, പുണ്യജലമുള്ള ശുഭനദികൾ—ഗോദാവരി, ഭീമരഥീ, കൃഷ്ണവേണാ, ബഞ്ജുലാ.
Word by Word
विन्ध्यपादfrom (the) Vindhya-foot (Vindhya range)
विन्ध्यपाद:
Apadana (अपादान/Source)
TypeNoun
Rootविन्ध्य + पाद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), पञ्चमी (Ablative/5th), एकवचन (Singular) — 'from the foot of Vindhya' (समासान्त-प्रातिपदिक)
प्रसूताःborn/produced
प्रसूताः:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Root√सू (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकृदन्त (past passive participle), स्त्रीलिङ्गे प्रथमा बहुवचन (Nominative plural feminine) — 'born/produced'
ताःthose (rivers)
ताः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), प्रथमा (Nominative/1st), बहुवचन (Plural)
नद्यःrivers
नद्यः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootनदी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), प्रथमा (Nominative/1st), बहुवचन (Plural)
पुण्यजलाःwith sacred waters
पुण्यजलाः:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootपुण्य + जल (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे प्रथमा बहुवचन (Nominative plural feminine) — 'having holy water'
शुभाःauspicious
शुभाः:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootशुभ (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे प्रथमा बहुवचन (Nominative plural feminine)
गोदावरीGodāvarī (river)
गोदावरी:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootगोदावरी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), प्रथमा (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
भीमरथीBhīmarathī (river/name)
भीमरथी:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootभीम + रथी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), प्रथमा (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
कृष्णवेणाKṛṣṇaveṇā (river)
कृष्णवेणा:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootकृष्ण + वेणा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), प्रथमा (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
अथthen/next
अथ:
Sambandha (सम्बन्ध/Sequencer)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय (particle: 'then/now/and next')
बञ्जुलाBañjulā (river)
बञ्जुला:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootबञ्जुला (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), प्रथमा (Nominative/1st), एकवचन (Singular)