Shloka 44
Pṛthivy-Āyāma-Vistara (Extent of the Earth) and Jambūdvīpa–Navavarṣa Description
Devanagari script
शरावसंस्थितत्वात्तु द्वात्रिंशन्मूर्ध्निविस्तृतः / विस्तारात्रिगुणस्तस्य परिणाहः समन्ततः
Transliteration
śarāvasaṃsthitatvāttu dvātriṃśanmūrdhnivistṛtaḥ / vistārātriguṇastasya pariṇāhaḥ samantataḥ
Translation
ശരാവുപോലെ ആകൃതിയുള്ളതിനാൽ അതിന്റെ മുകളിൽ വിസ്താരം മുപ്പത്തിരണ്ട് (ആയിരം യോജന); എല്ലാടവും അതിന്റെ പരിണാഹം ആ വിസ്താരത്തിന്റെ മൂന്നിരട്ടിയാണ്.
Word by Word
शराव-संस्थितत्वात्because of being situated like a shallow bowl/dish
शराव-संस्थितत्वात्:
हेतु (Hetu/Cause)
TypeNoun
Rootशराव + संस्थितत्व (प्रातिपदिक; भाव-नाम from सम्+स्था)
Formतत्पुरुष-समास (Determinative: 'शरावे संस्थितत्वम्'), नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (Ablative/हेतु), एकवचन
तुbut; indeed
तु:
निपात (Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय (particle)
द्वात्रिंशत्thirty-two
द्वात्रिंशत्:
परिमाण (Measure)
TypeNoun
Rootद्वात्रिंशत् (संख्या-प्रातिपदिक)
Formसंख्या (numeral; used indeclinably here)
मूर्ध्निat the top; on the summit
मूर्ध्नि:
अधिकरण (Adhikarana/Location)
TypeNoun
Rootमूर्धन् (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, सप्तमी (Locative), एकवचन
विस्तृतःexpanded; wide
विस्तृतः:
विशेषण (Viśeṣaṇa of मेरुः)
TypeAdjective
Rootवि + स्तृ (धातु) → विस्तृत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्त (Past participle/क्त), पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
विस्तार-त्रिगुणःthreefold of the breadth
विस्तार-त्रिगुणः:
विशेषण (Viśeṣaṇa of परिणाहः)
TypeAdjective
Rootविस्तार + त्रि + गुण (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (Determinative: 'विस्तारस्य त्रिगुणः' = three times the breadth), पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
तस्यof it (of that mountain)
तस्य:
सम्बन्ध (Sambandha/Genitive)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (Genitive), एकवचन
परिणाहःgirth; circumference
परिणाहः:
कर्ता (Karta/Subject; 'circumference/diameter is')
TypeNoun
Rootपरिणाह (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
समन्ततःon all sides; all around
समन्ततः:
क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootसमन्ततः (अव्यय)
Formअव्यय (adverb)