Shloka 18
Pṛthivy-Āyāma-Vistara (Extent of the Earth) and Jambūdvīpa–Navavarṣa Description
Devanagari script
नाभिबन्धनसंभूतो ब्रह्मणो ऽव्यक्तजन्मनः / पूर्वतर्ः श्वेतवर्णश्च ब्राह्मणस्तस्य तेन तत्
Transliteration
nābhibandhanasaṃbhūto brahmaṇo 'vyaktajanmanaḥ / pūrvatarḥ śvetavarṇaśca brāhmaṇastasya tena tat
Translation
അവ്യക്തജന്മനായ ബ്രഹ്മന്റെ നാഭിബന്ധനത്തിൽ നിന്നു ഉദ്ഭവിച്ചത്; കിഴക്കുഭാഗത്ത് അത് ശ്വേതവർണ്ണ ബ്രാഹ്മണമായി നിലകൊള്ളുന്നു—അതുകൊണ്ടുതന്നെ അങ്ങനെ പറയുന്നു.
Word by Word
नाभिबन्धनसंभूतःborn from the navel-bond
नाभिबन्धनसंभूतः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeAdjective
Rootनाभि-बन्धन-सम्-भू (धातु) + क्त (प्रत्यय)
Formकृदन्त (past passive participle/क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (ब्राह्मणस्य/वर्णस्य)
ब्रह्मणःof Brahmā
ब्रह्मणः:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन; सम्बन्ध (of Brahmā)
अव्यक्तजन्मनःwhose birth is unmanifest
अव्यक्तजन्मनः:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeAdjective
Rootअव्यक्त-जन्मन् (प्रातिपदिक; अव्यक्त + जन्मन्)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन; विशेषण (ब्रह्मणः)
पूर्वतरःmore eastern/earlier
पूर्वतरः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeAdjective
Rootपूर्वतर (प्रातिपदिक; पूर्व + तर)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; तुलनात्मक (comparative) विशेषण
श्वेतवर्णःwhite-colored
श्वेतवर्णः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeAdjective
Rootश्वेत-वर्ण (प्रातिपदिक; श्वेत + वर्ण)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; विशेषण
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
ब्राह्मणःthe Brāhmaṇa (class)
ब्राह्मणः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootब्राह्मण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
तस्यof that (Meru)
तस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसक, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन; सम्बन्ध
तेनby that/therefore
तेन:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसक, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; करण
तत्that (fact/thing)
तत्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; सर्वनाम (referring to the stated fact)