Previous Verse
Next Verse

Shloka 10

Pṛthivy-Āyāma-Vistara (Extent of the Earth) and Jambūdvīpa–Navavarṣa Description

नानाजनपदाकीर्णः पुरैश्च विविधैश्शुभैः / सिद्धचारणसंकीणः पर्वतैरुपशोभितः

nānājanapadākīrṇaḥ puraiśca vividhaiśśubhaiḥ / siddhacāraṇasaṃkīṇaḥ parvatairupaśobhitaḥ

അത് നാനാ ജനപദങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞതും, വിവിധ ശുഭപുരങ്ങളാൽ സമൃദ്ധവുമായതും, സിദ്ധ-ചാരണസംഘങ്ങളാൽ കവിഞ്ഞതും, പർവതങ്ങളാൽ ശോഭിതവുമായിരുന്നു।

नानाvarious, many kinds of
नाना:
Viśeṣaṇa (विशेषण-भाव)
TypeIndeclinable
Rootनाना (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक (indeclinable, distributive/variety-indicating)
जनपदcountry, province
जनपद:
Viśeṣya (विशेष्य)
TypeNoun
Rootजनपद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-एकवचन (Nominative singular); समासपूर्वपद (as prior member in compound)
आकीर्णःfilled, crowded
आकीर्णः:
Karta (कर्ता) / Predicative adjective (विधेय-विशेषण)
TypeAdjective
Rootआ√कॄ (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle, क्त); पुंलिङ्ग; प्रथमा-एकवचन; ‘आकीर्ण’ = filled/strewn
पुरैःwith cities
पुरैः:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootपुर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; तृतीया-बहुवचन (Instrumental plural)
and
:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
विविधैःvarious
विविधैः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootविविध (प्रातिपदिक)
Formत्रिलिङ्ग; तृतीया-बहुवचन (Instrumental plural); ‘पुरैः’ इति विशेषण
शुभैःauspicious, beautiful
शुभैः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootशुभ (प्रातिपदिक)
Formत्रिलिङ्ग; तृतीया-बहुवचन (Instrumental plural); ‘पुरैः’ इति विशेषण
सिद्धSiddhas (perfected beings)
सिद्ध:
Viśeṣaṇa (विशेषण-भाव)
TypeNoun
Rootसिद्ध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; समासपूर्वपद (as prior member in compound)
चारणCāraṇas (celestial bards)
चारण:
Viśeṣaṇa (विशेषण-भाव)
TypeNoun
Rootचारण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; समासमध्यपद (member in compound)
संकीर्णःmingled with Siddhas and Cāraṇas
संकीर्णः:
Karta (कर्ता) / Predicative adjective (विधेय-विशेषण)
TypeAdjective
Rootसम्√कॄ (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle, क्त); पुंलिङ्ग; प्रथमा-एकवचन; समासः: सिद्ध-चारण-सम्बन्धी संकीर्णः (determinative)
पर्वतैःwith mountains
पर्वतैः:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootपर्वत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; तृतीया-बहुवचन (Instrumental plural)
उपशोभितःadorned
उपशोभितः:
Karta (कर्ता) / Predicative adjective (विधेय-विशेषण)
TypeAdjective
Rootउप√शुभ् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle, क्त); पुंलिङ्ग; प्रथमा-एकवचन; ‘उपशोभित’ = adorned, beautified