Shloka 65
पितृसर्ग-श्राद्धप्रश्नाः
Pitri-Origins and Shraddha Queries
Devanagari script
श्राद्धे प्रीतास्ततः सोमं पितरो योगमास्थिताः / आप्याययन्ति योगेन त्रैलोक्यं येन जीवति
Transliteration
śrāddhe prītāstataḥ somaṃ pitaro yogamāsthitāḥ / āpyāyayanti yogena trailokyaṃ yena jīvati
Translation
ശ്രാദ്ധത്തിൽ പ്രസന്നരായ യോഗസ്ഥ പിതാക്കൾ സോമം സ്വീകരിക്കുന്നു; ആ യോഗംകൊണ്ടുതന്നെ അവർ ത്രിലോകത്തെയും പോഷിപ്പിക്കുന്നു, അതിനാൽ ലോകം ജീവിക്കുന്നു.
Word by Word
śrāddhein the śrāddha rite
śrāddhe:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootśrāddha (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (Locative), एकवचन
prītāḥpleased
prītāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootprīta (कृदन्त-प्रातिपदिक; √prī)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषण (of pitaras)
tataḥthen, thereafter
tataḥ:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रिया-विशेषण)
TypeIndeclinable
Roottataḥ (अव्यय)
Formअव्यय (adverb: ‘thereupon/then’)
somamSoma
somam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootsoma (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (Accusative), एकवचन
pitaraḥthe ancestors (Pitṛs)
pitaraḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootpitṛ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (Nominative), बहुवचन
yogamyoga
yogam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootyoga (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (Accusative), एकवचन
āsthitāḥhaving resorted to
āsthitāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootā-sthā (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past active/PPP in sense ‘having resorted to’), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ‘having undertaken/entered’
āpyāyayantinourish, cause to thrive
āpyāyayanti:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootā-pyā (धातु; causative of √pyā/pyai)
Formलट् (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन; णिच् (causative)
yogenaby yoga
yogena:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootyoga (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (Instrumental), एकवचन
trailokyamthe three worlds
trailokyam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roottri (प्रातिपदिक) + loka (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (Accusative), एकवचन; द्विगु-समासः (triṇāṃ lokānāṃ samāhāraḥ = the three worlds collectively)
yenaby which
yena:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootyad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, तृतीया (Instrumental), एकवचन; सम्बन्धे (by which)
jīvatilives
jīvati:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootjīv (धातु)
Formलट् (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन