Shloka 56
Jayantī–Kāvyā (Śukra) Saṃvāda: Varadāna and the Ten-Year Concealment
Devanagari script
प्रीतेन चामरत्वं वै दत्तं तुभ्यं स्वयंभुवा / तस्मान्निरुत्सुकस्त्वं वै पर्यायं सहसाकुलः
Transliteration
prītena cāmaratvaṃ vai dattaṃ tubhyaṃ svayaṃbhuvā / tasmānnirutsukastvaṃ vai paryāyaṃ sahasākulaḥ
Translation
പ്രസന്നനായ സ്വയംഭൂ നിനക്കു അമരത്വവും തന്നിരിക്കുന്നു. അതുകൊണ്ട് നീ നിരുത്സുകനായിട്ടും, നിന്റെ പര്യായത്തെ കാത്ത്, പെട്ടെന്നു ആകുലനാകുന്നു.
Word by Word
प्रीतेनbeing pleased
प्रीतेन:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootप्री (धातु) → प्रीत (कृदन्त, क्त)
FormPast passive participle (क्त) used adjectivally; Masculine, Instrumental (3rd/तृतीया), Singular; agrees with (implicit) agent svayaṃbhuvā
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
FormAvyaya; conjunction
अमरत्वम्immortality
अमरत्वम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअमरत्व (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Nominative/Accusative (1st/2nd), Singular
वैindeed
वै:
Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
FormAvyaya; emphatic particle (निपात)
दत्तम्given
दत्तम्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootदा (धातु) → दत्त (कृदन्त, क्त)
FormPast passive participle (क्त); Neuter, Nominative/Accusative, Singular; 'was given'
तुभ्यम्to you
तुभ्यम्:
Sampradana (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormPronoun; Dative (4th/चतुर्थी), Singular
स्वयंभुवाby the Self-born (Brahmā)
स्वयंभुवा:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootस्वयंभू (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Instrumental (3rd/तृतीया), Singular; epithet of Brahmā
तस्मात्therefore
तस्मात्:
Apadana (अपादान)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormPronoun; Ablative (5th/पञ्चमी), Singular; 'therefore'
निरुत्सुकःunconcerned, without eagerness
निरुत्सुकः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootनिर् + उत्सुक (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st/प्रथमा), Singular; negative adjective
त्वम्you
त्वम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormPronoun; Nominative (1st/प्रथमा), Singular
वैindeed
वै:
Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
FormAvyaya; emphatic particle (निपात)
पर्यायम्turn, succession; due course
पर्यायम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootपर्याय (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative (2nd/द्वितीया), Singular; object of implied verb (e.g., 'प्रतीक्षसे/अन्वेक्षसे') or adverbial accusative 'in due course'
सहसाsuddenly, hastily
सहसा:
Sambandha (सम्बन्ध/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसहसा (अव्यय)
FormAvyaya; adverb (क्रियाविशेषण)
आकुलःagitated, disturbed
आकुलः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootआकुल (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st/प्रथमा), Singular; predicate adjective qualifying त्वम्