Shloka 31
Jayantī–Kāvyā (Śukra) Saṃvāda: Varadāna and the Ten-Year Concealment
Devanagari script
एष वै गुरुरस्माकमन्तरेप्सुरयं द्विजाः / ततस्तेदानवाः सर्वे प्रणिपत्याभिवाद्य च
Transliteration
eṣa vai gururasmākamantarepsurayaṃ dvijāḥ / tatastedānavāḥ sarve praṇipatyābhivādya ca
Translation
“ഇവനാണ് നമ്മുടെ ഗുരു; ഈ ദ്വിജൻ അകത്തു കടക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.” പിന്നെ ആ ദാനവർ എല്ലാവരും നമസ്കരിച്ചു അഭിവാദ്യം ചെയ്തു.
Word by Word
eṣaḥthis (one)
eṣaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootetad (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, प्रथमा, एकवचन, पुंलिङ्ग
vaiindeed
vai:
Avadhāraṇa (अवधारण)
TypeIndeclinable
Rootvai (अव्यय)
Formनिपात (emphatic particle)
guruḥteacher
guruḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootguru (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
asmākamof us
asmākam:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootasmad (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, षष्ठी (Genitive/6th), बहुवचन
antara-ipsuḥdesiring a gap/interval (seeking an opportunity)
antara-ipsuḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootantara (प्रातिपदिक) + √āp/√īps (धातु) + u (उ)
Formउणादि/कृदन्त ‘इप्सु’ (desiderative agent noun) — ‘इप्सु = इच्छन्’; तत्पुरुष (object-determinative) ‘अन्तरम् इप्सुः’; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
ayamthis (one)
ayam:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootidam (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, प्रथमा, एकवचन, पुंलिङ्ग
dvijāḥO twice-born (Brahmins)
dvijāḥ:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootdvija (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative/8th), बहुवचन
tataḥthen/thereupon
tataḥ:
Kāla/Hetu (काल/हेतु)
TypeIndeclinable
Roottataḥ (अव्यय)
Formअव्यय, अपादान/अनन्तरार्थक (ablatival/sequencing adverb)
tethey
te:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, प्रथमा, बहुवचन, पुंलिङ्ग
dānavāḥthe Dānavas
dānavāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootdānava (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
sarveall
sarve:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootsarva (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
praṇipatyahaving prostrated
praṇipatya:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootpra√nam (धातु) + lyap (ल्यप्)
Formअव्ययकृदन्त (gerund), ल्यप्-प्रत्यय — ‘having bowed down’
abhivādyahaving greeted
abhivādya:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootabhi√vad (धातु) + lyap (ल्यप्)
Formअव्ययकृदन्त (gerund), ल्यप्-प्रत्यय — ‘having saluted’
caand
ca:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक अव्यय (conjunction)