Shloka 46
Vṛṣṇivaṃśa–Anukīrtana (Enumeration of the Vṛṣṇi Lineage) — Questions on Viṣṇu’s Human Descent
Devanagari script
गर्भो ऽश्मसंभवो ज्ञेयो द्वितीयो राशिरुच्यते / शुक्रं सोमात्मकं विद्यादार्त्तवं पावकात्मकम्
Transliteration
garbho 'śmasaṃbhavo jñeyo dvitīyo rāśirucyate / śukraṃ somātmakaṃ vidyādārttavaṃ pāvakātmakam
Translation
ഗർഭം അശ്മം (ശില/സ്ഥൂലം) മുതൽ സംഭവിച്ചതായി അറിയണം; അതിനെ രണ്ടാം രാശി എന്നു പറയുന്നു. ശുക്രം സോമാത്മകമെന്നും, ആർത്തവം (രജസ്) പാവകാത്മകമെന്നും (അഗ്നിസ്വഭാവം) അറിയുക.
Word by Word
garbhaḥembryo/garbha
garbhaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootgarbha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
aśma-saṃbhavaḥarising from stone
aśma-saṃbhavaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootaśman (प्रातिपदिक) + saṃbhava (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (षष्ठी: ‘of stone’); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
jñeyaḥto be known/should be understood
jñeyaḥ:
Vidhi/Predicate (विधेय)
TypeAdjective
Rootjñā (धातु) + ya (कृत्-प्रत्यय)
Formकृत्य-प्रत्ययान्त (gerundive/future passive participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; अर्थः ‘to be known’
dvitīyaḥsecond
dvitīyaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootdvitīya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
rāśiḥmass/aggregate
rāśiḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootrāśi (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
ucyateis said/is called
ucyate:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootvac (धातु)
Formलट्-लकार, कर्मणि-प्रयोग (Passive), प्रथम-पुरुष, एकवचन
śukramsemen
śukram:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootśukra (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन
soma-ātmakamof the nature of Soma (lunar)
soma-ātmakam:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsoma (प्रातिपदिक) + ātmaka (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (षष्ठी: ‘of Soma’); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (agreeing with śukram)
vidyātshould know
vidyāt:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootvid (धातु)
Formविधिलिङ्-लकार (Optative), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन; अर्थः ‘one should know’
ārtavammenstrual fluid/ovum-related essence
ārtavam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootārtava (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
pāvaka-ātmakamof the nature of fire
pāvaka-ātmakam:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootpāvaka (प्रातिपदिक) + ātmaka (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (षष्ठी: ‘of fire’); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (agreeing with ārtavam)