Shloka 110
Sāttvata–Vṛṣṇi–Andhaka Vamśa
Genealogical Enumeration of the Yādava Clans
Devanagari script
दाता यज्वा च शुरश्च श्रुतवानतिथिप्रियः / तस्याः पुत्रः स्मृतो ऽक्रूरः श्वाफल्को भूरिदक्षिणः
Transliteration
dātā yajvā ca śuraśca śrutavānatithipriyaḥ / tasyāḥ putraḥ smṛto 'krūraḥ śvāphalko bhūridakṣiṇaḥ
Translation
അവൻ ദാതാവും യജ്ഞകനും ശൂരനും ശ്രുതവാനും അതിഥിപ്രിയനും ആയിരുന്നു; അവളുടെ പുത്രൻ ‘അക്രൂരൻ’ എന്നു പ്രസിദ്ധൻ—ശ്വാഫല്കന്റെ വംശജൻ, ധാരാളം ദക്ഷിണ നൽകുന്നവൻ.
Word by Word
दाताa giver
दाता:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Root√दा (धातु)
Formकृदन्त (तृच्/agent noun), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘giver’
यज्वाone who performs sacrifices
यज्वा:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Root√यज् (धातु)
Formकृदन्त (क्विप्/agent noun), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘sacrificer’
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक अव्यय (conjunction)
शूरःvaliant
शूरः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootशूर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक अव्यय
श्रुतवान्learned
श्रुतवान्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Root√श्रु (धातु)
Formकृदन्त (क्तवतु/Perfect participle active), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘learned/heard (much)’
अतिथि-प्रियःfond of guests
अतिथि-प्रियः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअतिथि (प्रातिपदिक) + प्रिय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुष-समास (अतिथीनां प्रियः = fond of guests)
तस्याःof her
तस्याः:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; सर्वनाम
पुत्रःson
पुत्रः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootपुत्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
स्मृतःis remembered/known
स्मृतः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√स्मृ (धातु)
Formकृदन्त (क्त/PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मणि-प्रयोग (passive sense)
अक्रूरःnot cruel; gentle
अक्रूरः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअ-क्रूर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; नञ्-समास/उपसर्ग ‘a-’ (not cruel)
श्वाफल्कःŚvāphalka
श्वाफल्कः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootश्वाफल्क (प्रातिपदिक; नाम)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; व्यक्तिनाम (proper noun)
भूरि-दक्षिणःof abundant gifts (very generous)
भूरि-दक्षिणः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootभूरि (अव्यय/प्रातिपदिक ‘much’) + दक्षिणा (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; बहुव्रीहि-समास (भूरि दक्षिणा यस्य = having abundant gifts/fees)