Shloka 19
Yadu-vaṃśa and the Haihaya Line: From Yadu to Kārtavīrya Arjuna
Devanagari script
तस्य राज्ञो जगौ गाथां गन्धर्वो नारदस्तदा / चरितं तस्य राजर्षेर्महिमानं निरीक्ष्य च
Transliteration
tasya rājño jagau gāthāṃ gandharvo nāradastadā / caritaṃ tasya rājarṣermahimānaṃ nirīkṣya ca
Translation
അപ്പോൾ ഗന്ധർവനായ നാരദൻ ആ രാജാവിന്റെ ഗാഥ പാടി; ആ രാജർഷിയുടെ ചരിതവും മഹിമയും നിരീക്ഷിച്ചുകൊണ്ട്.
Word by Word
तस्यof him
तस्य:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुंलिङ्ग, षष्ठी एकवचन; Genitive singular
राज्ञःof the king
राज्ञः:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी एकवचन; Genitive singular
जगौsang
जगौ:
क्रिया (Predicate)
TypeVerb
Rootगै (धातु)
Formलिट् (परोक्शभूत/Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; ‘sang’
गाथाम्a song/ballad
गाथाम्:
कर्म (Object)
TypeNoun
Rootगाथा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया एकवचन; Accusative singular
गन्धर्वःthe Gandharva
गन्धर्वः:
कर्ता (Subject)
TypeNoun
Rootगन्धर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; Nominative singular
नारदःNārada
नारदः:
कर्ता (Subject/Apposition)
TypeNoun
Rootनारद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; apposition to गन्धर्वः
तदाthen
तदा:
कालाधिकरण (Time)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formकालवाचक अव्यय (temporal adverb)
चरितम्deeds/biography
चरितम्:
कर्म (Object)
TypeNoun
Rootचरित (कृदन्त-प्रातिपदिक; चर् धातु से क्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया एकवचन; Accusative singular
तस्यof him
तस्य:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुंलिङ्ग, षष्ठी एकवचन; Genitive singular
राज-ऋषेःof the royal sage
राज-ऋषेः:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक) + ऋषि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी एकवचन; Genitive singular; ‘of the royal sage’
महिमानम्greatness
महिमानम्:
कर्म (Object)
TypeNoun
Rootमहिमन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया एकवचन; Accusative singular
निरीक्ष्यhaving observed
निरीक्ष्य:
पूर्वकालक्रिया (Prior action)
TypeVerb
Rootनि-ईक्ष् (धातु) → निरीक्ष्य (कृदन्त, ल्यप्/क्त्वान्त)
Formअव्ययकृदन्त (ल्यप्), ‘having observed/after seeing’
चand
च:
समुच्चय (Conjunction)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)