Shloka 81
अमावसुवंशानुकीर्तनम् (Amāvasu-vaṃśānukīrtanam) — Recitation of the Amāvasu Lineage; Dhanvantari’s Origin
Devanagari script
तदा देवासुरे युद्धे समुत्पन्ने सुदारुणे / देवाश्चैवासुराश्चैव पितामहमथाब्रुवन्
Transliteration
tadā devāsure yuddhe samutpanne sudāruṇe / devāścaivāsurāścaiva pitāmahamathābruvan
Translation
അപ്പോൾ ദേവന്മാരും അസുരന്മാരും തമ്മിൽ അത്യന്തം ഭീകരമായ യുദ്ധം പൊട്ടിപ്പുറപ്പെട്ടു. ദേവന്മാരും അസുരന്മാരും ഇരുവരും അപ്പോൾ പിതാമഹനായ ബ്രഹ്മാവിനോട് പറഞ്ഞു.
Word by Word
तदाthen
तदा:
Kāla (काल/Time)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (adverb of time)
देव-असुरेin the deva-and-asura (conflict)
देव-असुरे:
Adhikarana (अधिकरण/Context-location)
TypeAdjective
Rootदेव + असुर (प्रातिपदिक)
Formसप्तमीविभक्ति (Locative), एकवचन, नपुंसकलिङ्ग; द्वन्द्वसमासः (devas and asuras) विशेषणम् युद्धे
युद्धेin the battle
युद्धे:
Adhikarana (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootयुद्ध (प्रातिपदिक)
Formसप्तमीविभक्ति (Locative), एकवचन, नपुंसकलिङ्ग
समुत्पन्नेhaving arisen/occurred
समुत्पन्ने:
Adhikarana (अधिकरण/Locative absolute-like qualifier)
TypeAdjective
Rootसम् + उत् + पद् (धातु) → समुत्पन्न (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्त (past participle/क्त), सप्तमीविभक्ति, एकवचन, नपुंसकलिङ्ग; विशेषण युद्धे
सुदारुणेvery dreadful
सुदारुणे:
Adhikarana (अधिकरण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootसु + दारुण (प्रातिपदिक)
Formसप्तमीविभक्ति, एकवचन, नपुंसकलिङ्ग; विशेषण युद्धे
देवाःthe gods
देवाः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formप्रथमा-विभक्ति (Nominative), बहुवचन, पुंलिङ्ग
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)
एवindeed
एव:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक-अव्यय (emphasis)
असुराःthe asuras
असुराः:
Karta (कर्ता/Co-subject)
TypeNoun
Rootअसुर (प्रातिपदिक)
Formप्रथमा-विभक्ति, बहुवचन, पुंलिङ्ग
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)
एवindeed
एव:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक-अव्यय (emphasis)
पितामहम्to the Grandfather (Brahmā)
पितामहम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootपितामह (प्रातिपदिक)
Formद्वितीया-विभक्ति (Accusative/द्वितीया), एकवचन, पुंलिङ्ग
अथthen
अथ:
Sambandha (सम्बन्ध/Discourse)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअनन्तरार्थक-अव्यय (then/now)
अब्रुवन्said
अब्रुवन्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootब्रू (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद